<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>2175-2591</journal-id>
<journal-title><![CDATA[Revista do NUFEN]]></journal-title>
<abbrev-journal-title><![CDATA[Rev. NUFEN]]></abbrev-journal-title>
<issn>2175-2591</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[Universidade Federal do Pará. Núcleo de Pesquisas Fenomenológicas ]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S2175-25912015000200006</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[Uso de drogas por universitários de cursos exclusivamente noturnos]]></article-title>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Use of drugs for university students of courses exclusively night]]></article-title>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[El consumo de drogas por universitarios cursos exclusivamente nocturnos]]></article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Lima]]></surname>
<given-names><![CDATA[Letícia Maria Rosa]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="A01"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Gomide]]></surname>
<given-names><![CDATA[Sinésio Júnior]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="A01"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Farinha]]></surname>
<given-names><![CDATA[Marciana Gonçalves]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="A01"/>
</contrib>
</contrib-group>
<aff id="AA1">
<institution><![CDATA[,Universidade Federal de Uberlândia (UFU)  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[ ]]></addr-line>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>00</day>
<month>12</month>
<year>2015</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>00</day>
<month>12</month>
<year>2015</year>
</pub-date>
<volume>7</volume>
<numero>2</numero>
<fpage>99</fpage>
<lpage>136</lpage>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://pepsic.bvsalud.org/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S2175-25912015000200006&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://pepsic.bvsalud.org/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S2175-25912015000200006&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://pepsic.bvsalud.org/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S2175-25912015000200006&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><abstract abstract-type="short" xml:lang="pt"><p><![CDATA[A entrada na universidade propicia maior autonomia e novas vivências ao jovem. O problema está quando esse ingresso torna-se um período de vulnerabilidade para iniciação e manutenção do consumo de substâncias psicoativas. Objetivando mensurar o uso de drogas por 286 graduandos de 18 a 39 anos de cursos exclusivamente noturnos de uma universidade federal mineira, foi realizado um estudo quantitativo e descritivo aplicando-se o Questionário para Triagem do uso de Álcool, Tabaco e Outras Substâncias (ASSIST). Os dados obtidos foram analisados pelo software Statistical Package for the Social Science (SPSS) 16.0. Esta análise indicou que as maiores taxas de uso de drogas na vida corresponderam a 76,9% para o álcool, 32,5% para derivados do tabaco e 16,2% para maconha. Esses resultados indicam a necessidade da problematização dessa realidade social e da fomentação por parte da universidade de programas de intervenção que atendam esses jovens.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="en"><p><![CDATA[Admittance to university provides greater autonomy and new experiences to the youth; however, the problem arises when admittance becomes a vulnerable period for initiation and maintenance of substance use. Aiming to measure the use of drugs by 286 undergraduate students 18-39 from exclusively night courses of a Federal University in the state of Minas Gerais, a quantitative and descriptive study was done applying the Questionnaire for Screening for the Use of Alcohol, Tobacco and Other Substances (ASSIST), and the data were analyzed by software Statistical Package for Social Science (SPSS) 16.0. This analysis indicated that the biggest drugs use rates in life corresponded to 76.9% for alcohol, 32.5% for tobacco and 16.2% for marijuana. These results indicate the need for the University to problematize this social reality and to foster intervention programs that meet these young people.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="es"><p><![CDATA[El acceso a la universidad proporciona una mayor autonomía y nuevas experiencias a los jóvenes. El problema es cuando esta entrada se convierte en un período vulnerable para la iniciación y el mantenimiento del consumo de sustancias psicoactivas. Con el objetivo de dimensionar el consumo de drogas por 286 estudiantes universitarios de 18-39 años de cursos exclusivamente nocturnos de una Universidad Federal en el estado de Minas Gerais, se ha llevado a cabo un estudio cuantitativo y descriptivo aplicando la prueba de detección de consumo de alcohol, tabaco y sustancias (ASSIST) . Los datos fueron analizados mediante el software Statistical Package for the Social Sciences (SPSS) 16.0. Este análisis indicó que las tasas más altas de consumo de drogas en la vida correspondieron a 76,9% para el alcohol, 32,5% para el tabaco y 16,2% para la marihuana. Estos resultados indican la necesidad de problematizar esta realidad social y fome]]></p></abstract>
<kwd-group>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Universitários]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Drogas]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Abuso de substâncias]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[University]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Drugs]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Substance abuse]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[Universitarios]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[Drogas]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[Abuso de sustancias]]></kwd>
</kwd-group>
</article-meta>
</front><body><![CDATA[ <p align="right"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"><b>Artigo</b></font></p>     <p align="right">&nbsp;</p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="4"><b>Uso de drogas por universit&aacute;rios de cursos exclusivamente noturnos</b></font></p>     <p>&nbsp;</p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="3"><b>Use of drugs for university students of courses exclusively night</b></font></P>     <p>&nbsp;</P>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="3"><b>El consumo de drogas por universitarios cursos exclusivamente nocturnos</b></font>     <p>     <p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"><b>Let&iacute;cia Maria Rosa Lima; Sin&eacute;sio J&uacute;nior Gomide; Marciana Gon&ccedil;alves Farinha</b></font></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Universidade Federal de Uberl&acirc;ndia (UFU)</font></p>     <p>&nbsp;</p>     <p>&nbsp;</p> <hr noshade size="1">     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"><b>RESUMO</b></font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">A entrada na universidade propicia maior autonomia e novas viv&ecirc;ncias ao jovem. O problema   est&aacute; quando esse ingresso torna-se um per&iacute;odo de vulnerabilidade para inicia&ccedil;&atilde;o e   manuten&ccedil;&atilde;o do consumo de subst&acirc;ncias psicoativas. Objetivando mensurar o uso de drogas   por 286 graduandos de 18 a 39 anos de cursos exclusivamente noturnos de uma universidade   federal mineira, foi realizado um estudo quantitativo e descritivo aplicando-se o Question&aacute;rio   para Triagem do uso de &Aacute;lcool, Tabaco e Outras Subst&acirc;ncias (ASSIST). Os dados obtidos   foram analisados pelo software Statistical Package for the Social Science (SPSS) 16.0. Esta   an&aacute;lise indicou que as maiores taxas de uso de drogas na vida corresponderam a 76,9% para o   &aacute;lcool, 32,5% para derivados do tabaco e 16,2% para maconha. Esses resultados indicam a   necessidade da problematiza&ccedil;&atilde;o dessa realidade social e da fomenta&ccedil;&atilde;o por parte da   universidade de programas de interven&ccedil;&atilde;o que atendam esses jovens.</font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"><b>Palavras-chave:</b> Universit&aacute;rios; Drogas; Abuso de subst&acirc;ncias.</font></p> <hr noshade size="1"> <font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"></font>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"><b>ABSTRACT</b></font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Admittance to university provides greater autonomy and new experiences to the youth; however, the problem arises when admittance becomes a vulnerable period for initiation and maintenance of substance use. Aiming to measure the use of drugs by 286 undergraduate students 18-39 from exclusively night courses of a Federal University in the state of Minas Gerais, a quantitative and descriptive study was done applying the Questionnaire for Screening for the Use of Alcohol, Tobacco and Other Substances (ASSIST), and the data were analyzed by software Statistical Package for Social Science (SPSS) 16.0. This analysis indicated that the biggest drugs use rates in life corresponded to 76.9% for alcohol, 32.5% for tobacco and 16.2% for marijuana. These results indicate the need for the University to problematize this social reality and to foster intervention programs that meet these young people.</font> </p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"><b>Keywords:</b>  University; Drugs; Substance abuse.</font></p> <hr noshade size="1">     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"><b>RESUMEN</b></font></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"> El acceso a la universidad proporciona una mayor autonom&iacute;a y nuevas experiencias a los   j&oacute;venes. El problema es cuando esta entrada se convierte en un per&iacute;odo vulnerable para la   iniciaci&oacute;n y el mantenimiento del consumo de sustancias psicoactivas. Con el objetivo de   dimensionar el consumo de drogas por 286 estudiantes universitarios de 18-39 a&ntilde;os de cursos   exclusivamente nocturnos de una Universidad Federal en el estado de Minas Gerais, se ha   llevado a cabo un estudio cuantitativo y descriptivo aplicando la prueba de detecci&oacute;n de   consumo de alcohol, tabaco y sustancias (ASSIST) . Los datos fueron analizados mediante el   software Statistical Package for the Social Sciences (SPSS) 16.0. Este an&aacute;lisis indic&oacute; que las   tasas m&aacute;s altas de consumo de drogas en la vida correspondieron a 76,9% para el alcohol,   32,5% para el tabaco y 16,2% para la marihuana. Estos resultados indican la necesidad de problematizar esta realidad social y fome</font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"><b>Palabras-clave:</b> Universitarios; Drogas; Abuso de sustancias.</font></p> <hr noshade size="1">     <p>&nbsp;</p>     <p>&nbsp;</p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="3"><b>INTRODU&Ccedil;&Atilde;O</b></font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">O uso de drogas tem assumido mundialmente status de problema de sa&uacute;de p&uacute;blica, em   virtude de ocasionar preju&iacute;zos significativos para indiv&iacute;duos e sociedade (Carvalho,   Cunningham, Strike, Brands &amp; Wright, 2009). Esse cen&aacute;rio n&atilde;o &eacute; diferente com a popula&ccedil;&atilde;o universit&aacute;ria. A entrada na universidade &eacute; por vezes encarada como um per&iacute;odo de maior autonomia propiciando novas experi&ecirc;ncias, bem como, expondo o jovem a vulnerabilidades, como o uso de drogas e suas consequ&ecirc;ncias. Um agravante em rela&ccedil;&atilde;o a esse fen&ocirc;meno &eacute; quando esse consumo passa a ser concebido como um facilitador para a aproxima&ccedil;&atilde;o de parceiros sexuais, para a obten&ccedil;&atilde;o de um papel no grupo, para apoio e cumplicidade dos pares, de modo que o estudante passa a associar a droga &agrave; maturidade, descontra&ccedil;&atilde;o e a concebe como precursora de viv&ecirc;ncias de outros estados de consci&ecirc;ncia (Eckschmidt, Andrade &amp; Oliveira, 2013). </font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">O consumo de subst&acirc;ncias pela popula&ccedil;&atilde;o universit&aacute;ria pode estar relacionado ao f&aacute;cil   acesso &agrave;s drogas por meio de traficantes que as vendem nos arredores das universidades e pela   cultura que promove esse uso atrav&eacute;s de festas e ritos de inicia&ccedil;&atilde;o (Carvalho et al., 2009).   Nesse sentido, Picolotto, Liberdoni, Migott e Geib (2010) concebem que esse momento de   desenvolvimento e crescimento do jovem &eacute; fragilizado por press&otilde;es impostas pela adapta&ccedil;&atilde;o a   um novo modo de vida, o qual requer mudan&ccedil;as comportamentais, com novos pap&eacute;is o que   pode ocasionar estresse, frusta&ccedil;&otilde;es em seus projetos de vida, de forma que, em muitos casos,   essa popula&ccedil;&atilde;o recorre &agrave; pr&aacute;tica da automedica&ccedil;&atilde;o e ao uso de outras Subst&acirc;ncias Psicoativas   (SPAs) l&iacute;citas e il&iacute;citas. </font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">S&atilde;o consideradas SPAs aquelas de car&aacute;ter qu&iacute;mico que alteram fun&ccedil;&otilde;es do sistema     nervoso central, produzindo efeitos comportamentais e ps&iacute;quicos. De modo geral, as mesmas     trazem uma sensa&ccedil;&atilde;o de excita&ccedil;&atilde;o ou prazer ao seu usu&aacute;rio (Dalgalarrondo, 2008). Grupos     sociais t&ecirc;m convivido com SPAs, de origem natural ou produzidas em laborat&oacute;rio, atrav&eacute;s das     quais buscam a altera&ccedil;&atilde;o do humor, as percep&ccedil;&otilde;es e as sensa&ccedil;&otilde;es, com objetivos religiosos ou     m&eacute;dicos. Na atualidade, convive-se com um crescimento significativo do consumo de     subst&acirc;ncias psicoativas, que vem acompanhado do uso em idades cada vez mais precoces, do desenvolvimento de subst&acirc;ncias novas e vias de administra&ccedil;&atilde;o alternativa de produtos j&aacute;   conhecidos, com incremento nos efeitos e no potencial de desenvolvimento de depend&ecirc;ncia     (Paduani et al, 2008). A situa&ccedil;&atilde;o torna-se ainda mais complexa quando esse quadro evolui     para intoxica&ccedil;&atilde;o por m&uacute;ltiplas drogas (Brasil, 2010). </font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Diante desde quadro, &eacute; compreens&iacute;vel que a sa&uacute;de mental dessa popula&ccedil;&atilde;o seja       amplamente estudada, recebendo especial aten&ccedil;&atilde;o em pesquisas que pretendam abordar       aspectos desse tema em diversos ambientes, incluindo os acad&ecirc;micos, ainda mais se for       levado em considera&ccedil;&atilde;o particularidades em rela&ccedil;&atilde;o &agrave; universidade, caracterizada por um       ingresso cada vez mais competitivo, bem como pelas demandas acad&ecirc;micas inerentes aos cursos de gradua&ccedil;&atilde;o (Brasil, 2010).</font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"> Desse modo, conhecer as condi&ccedil;&otilde;es e vari&aacute;veis que interferem no uso de drogas &eacute;   primordial para desenvolver estrat&eacute;gias mais eficazes direcionadas para prevenir o         desenvolvimento de patologias a ele relacionadas. Al&eacute;m disso, o conhecimento do padr&atilde;o do         uso de drogas por universit&aacute;rios pode contribuir para a implementa&ccedil;&atilde;o de estrat&eacute;gias de         preven&ccedil;&atilde;o a esse consumo, possibilitando o desenvolvimento de pol&iacute;ticas p&uacute;blicas para esse         fim. Nesse sentido, os achados do presente estudo poder&atilde;o fomentar iniciativas de promo&ccedil;&atilde;o         de sa&uacute;de por parte das universidades. </font></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Tendo isso em vista, objetiva-se com essa pesquisa verificar a frequ&ecirc;ncia de consumo           de drogas por universit&aacute;rios de cursos exclusivamente noturnos de uma universidade federal           mineira, identificando a subst&acirc;ncia mais consumida por esse p&uacute;blico-alvo. </font></p>     <p>&nbsp;</p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="3"><b>M&Eacute;TODOS</b></font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"> O local do estudo compreendeu um dos campus de uma universidade federal mineira,                 sendo a popula&ccedil;&atilde;o de interesse estudantes regularmente matriculados nos cursos de gradua&ccedil;&atilde;o                 presenciais exclusivamente noturnos. Desse modo, foram exclu&iacute;dos os cursos que t&ecirc;m turmas                 tanto em per&iacute;odo diurno quanto em noturno ou apenas diurno. Nessa universidade s&atilde;o                 oferecidos cinco cursos com essa caracter&iacute;stica: Estat&iacute;stica; F&iacute;sica; Qu&iacute;mica; Sistemas de                 Informa&ccedil;&atilde;o e Tradu&ccedil;&atilde;o.</font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"> A op&ccedil;&atilde;o por cursos exclusivamente noturnos deu-se mediante a informa&ccedil;&atilde;o da                   exist&ecirc;ncia de outra pesquisa de mesmo tema e de metodologias semelhantes com graduandos                   da universidade pesquisada, especialmente com acad&ecirc;micos de cursos diurnos (Castro &amp;   Farinha, 2016; Vieira &amp; Farinha, 2016), dessa forma, a escolha pelos cursos contemplados                   pelo presente estudo pretendeu abarcar cursos que n&atilde;o foram alvo da investiga&ccedil;&atilde;o                   anteriormente mencionada.                   </font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">A pesquisa &eacute; quantitativa de car&aacute;ter descritivo sobre a frequ&ecirc;ncia do uso de &aacute;lcool e                     outras drogas na popula&ccedil;&atilde;o supracitada. O tipo de amostragem utilizada foi de car&aacute;ter n&atilde;o                     probabil&iacute;stico e por conveni&ecirc;ncia. A amostra foi calculada utilizando o software Excel, com                     intervalo de confian&ccedil;a de 95%, erro de 5% e preval&ecirc;ncia esperada de ocorr&ecirc;ncia do fen&ocirc;meno                     de 50% e de n&atilde;o ocorr&ecirc;ncia de 50%, j&aacute; que n&atilde;o se tem conhecimento pr&eacute;vio do fen&ocirc;meno em                     estudo. Sendo a popula&ccedil;&atilde;o constitu&iacute;da por 1109 graduandos, resultou-se numa amostra de 286                     universit&aacute;rios.</font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"> Os participantes do estudo deveriam aceitar participar voluntariamente da pesquisa.                       Al&eacute;m disso, era importante que estivessem regularmente matriculados nos cursos de                       gradua&ccedil;&atilde;o exclusivamente noturnos e pertencesse a faixa et&aacute;ria entre 18 e 39 anos. A faixa                       et&aacute;ria escolhida justifica-se pelo aspecto do desenvolvimento humano. Conforme Papalia et al. (2006) &eacute; na idade adulta jovem que se assenta a base para o funcionamento f&iacute;sico de todo o                       restante da vida. Alimenta&ccedil;&atilde;o, atividade f&iacute;sica e poss&iacute;veis v&iacute;cios contribuem muito para a                       sa&uacute;de e para o bem-estar no presente e no futuro (Papalia et al., 2006). Al&eacute;m disso, as autoras                       citadas salientam que adultos jovens geralmente est&atilde;o no auge da for&ccedil;a, da energia e da                       resist&ecirc;ncia, bem como apresentam o &aacute;pice do funcionamento sens&oacute;rio e motor. Os                       question&aacute;rios que n&atilde;o se enquadravam nos crit&eacute;rios citados foram exclu&iacute;dos para a an&aacute;lise de                       dados.</font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"> Para garantir que todos os alunos da popula&ccedil;&atilde;o-alvo tivessem a mesma probabilidade                         de sele&ccedil;&atilde;o, foi realizada uma escolha aleat&oacute;ria das salas de aula que estavam sendo utilizadas                         em cada curso pesquisado. Para tal, n&atilde;o se tinha nenhum conhecimento pr&eacute;vio sobre o                         per&iacute;odo acad&ecirc;mico, n&uacute;mero de alunos, g&ecirc;nero predominante ou qualquer outra informa&ccedil;&atilde;o                         al&eacute;m do n&uacute;mero da sala e do curso de gradua&ccedil;&atilde;o. O recrutamento dos participantes foi feito                         nas salas de aula dos cursos de gradua&ccedil;&atilde;o pesquisados. A coleta de dados ocorreu nos meses                         de maio, junho e setembro de 2015 por aplicadores volunt&aacute;rios, treinados para aplica&ccedil;&atilde;o dos                         instrumentos, esclarecimentos de eventuais d&uacute;vidas dos participantes e solu&ccedil;&otilde;es quanto a                         poss&iacute;veis intercorr&ecirc;ncias. A coleta de dados ocorreu ap&oacute;s a aprova&ccedil;&atilde;o do Comit&ecirc; de &Eacute;tica da                         institui&ccedil;&atilde;o de ensino onde foram coletados os dados (protocolo 1.042.771).</font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"> Para a coleta de dados foi utilizado o Question&aacute;rio para Triagem do uso de &Aacute;lcool,                           Tabaco e Outras Subst&acirc;ncias (ASSIST). Este instrumento foi desenvolvido por pesquisadores                           de v&aacute;rios pa&iacute;ses sob a coordena&ccedil;&atilde;o da Organiza&ccedil;&atilde;o Mundial de Sa&uacute;de (OMS) com o objetivo                           de detectar o uso de &aacute;lcool, tabaco e outras subst&acirc;ncias psicoativas, sendo traduzido para                           v&aacute;rias l&iacute;nguas, inclusive para o portugu&ecirc;s falado no Brasil, j&aacute; tendo sido testado quanto &agrave; sua                           confiabilidade e factibilidade (World Healh Organization &#091;WHO&#093;, 2002). O estudo da confiabilidade teste-reteste do ASSIST foi realizado com 236 indiv&iacute;duos, em diferentes locais                           do mundo, sendo observada boa confiabilidade (coeficientes Kappa entre 0,58 a 0,90 para as                           principais quest&otilde;es) sendo sua utiliza&ccedil;&atilde;o considerada adequada para os fins a que se prop&otilde;e.                           (WHO, 2002).                           </font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">O ASSIST &eacute; um instrumento com oito quest&otilde;es sobre o uso de nove classes de                             subst&acirc;ncias psicoativas (tabaco, &aacute;lcool, maconha, coca&iacute;na, estimulantes, sedativos, inalantes,                             alucin&oacute;genos e opi&aacute;ceos). As quest&otilde;es abordam a frequ&ecirc;ncia de uso na vida e nos &uacute;ltimos tr&ecirc;s                             meses, problemas relacionados ao uso, preocupa&ccedil;&atilde;o por parte de pessoas pr&oacute;ximas a respeito                             do uso de drogas do respondente, preju&iacute;zo na execu&ccedil;&atilde;o de tarefas esperadas, tentativas mal                             sucedidas de cessar ou reduzir o uso, sentimento de compuls&atilde;o e uso de drogas por via                             injet&aacute;vel. &Eacute; importante lembrar que o instrumento &eacute; autoaplic&aacute;vel e que foi garantido o                             anonimato dos respondentes/volunt&aacute;rios. Os dados obtidos foram analisados utilizando o                             programa estat&iacute;stico <i>Statistical Package for the Social Science</i> 16.0 (SPSS).</font></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"> A discuss&atilde;o dos resultados foi realizada comparativamente a resultados relatados em                               artigos cient&iacute;ficos que tratavam do uso de drogas, principalmente, entre a popula&ccedil;&atilde;o                               universit&aacute;ria, mesmo que obtidos a partir da utiliza&ccedil;&atilde;o de outros instrumentos de coleta de                               dados. Algumas das pesquisas que nortearam nossas discuss&otilde;es, os estudos de Medeiros,                               Rediess, Hauck, Martins e Mazoni (2012), Brasil (2010), Natividade, Aguirre, Bizarro e Hutz                               (2012) e Tockus e Gon&ccedil;alves (2008) aplicaram o question&aacute;rio ASSIST para a coleta de dados.                               Nas pesquisas de Teixeira, Souza, Buaiz e Siqueira (2010), Portugal, Sousa e Siqueira (2008),                               Pereira, Souza, Buaiz e Siqueira (2008) o instrumento empregado foi o &quot;Question&aacute;rio sobre o                               Uso de Droga&quot;, uma adapta&ccedil;&atilde;o do instrumento proposto pela OMS e desenvolvido pela WHO &ndash; <i>Research and</i> <i>Reporting Project on the Epidemiology of Drug Dependence</i> (Smart et al., 1980). No Brasil, este instrumento foi adaptado por Carlini-Cotrim (1989). A discuss&atilde;o foi                               incrementada, ainda, com outros trabalhos que abordavam assuntos pertinentes e                               complementares ao tema.                               </font></p>     <p>&nbsp;</p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="3"><b>RESULTADOS</b>  </font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">A maioria dos 286 estudantes pesquisados (58,7%) &eacute; do sexo masculino. Do total da                                     amostra, 30,9% dos alunos cursavam Sistemas de Informa&ccedil;&atilde;o; 28,8% eram acad&ecirc;micos do                                     curso de Estat&iacute;stica; os graduandos do curso de Qu&iacute;mica responderam por 13,7% e finalmente                                     os estudantes de Tradu&ccedil;&atilde;o e F&iacute;sica representaram ambos, 13,3% do total da amostra.                                     As estimativas do question&aacute;rio ASSIST apontaram que os relatos para o uso n&atilde;o                                     m&eacute;dico na vida de SPAs corresponderam a 32,5% para derivados do tabaco, 76,9% para                                     bebidas alco&oacute;licas, 16,2% para maconha, 5,3% para anfetaminas ou ecstasy, 4,6% para                                     inalantes, 4,2% para hipn&oacute;ticos/sedativos, esta mesma porcentagem correspondeu ao consumo                                     de alucin&oacute;genos, 3,8% indicou o uso de coca&iacute;na, crack e 0,4% referiram uso de opi&oacute;ides e de                                     outras drogas, em ambos os casos.                                     </font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">A frequ&ecirc;ncia do uso de derivados de tabaco nos &uacute;ltimos tr&ecirc;s meses obteve preval&ecirc;ncia                                       de 80,8% para os respondentes que n&atilde;o fizeram uso dessas subst&acirc;ncias, 9,2% acusaram o                                       mesmo em uma ou duas vezes, 2,9% relataram consumo mensal, mesma porcentagem para o                                       uso semanal e 4,2% informaram uso di&aacute;rio. A mensura&ccedil;&atilde;o do consumo de bebidas alco&oacute;licas,                                       no &uacute;ltimo trimestre, correspondeu a 38,0% para aqueles que afirmaram n&atilde;o terem feito                                       ingest&atilde;o dessas subst&acirc;ncias, 26,8% indicaram uso em uma ou duas vezes, 16,4% referiram onsumo em cada m&ecirc;s do trimestre, 16,8% assumiram que consumiam semanalmente essas                                       SPAs e 2,0% fizeram ingest&atilde;o de &aacute;lcool todos os dias.                                       No per&iacute;odo, 91,8% negaram uso de maconha, 3,0% informaram consumo dessa SPA                                       em uma ou duas vezes, 1,7% acusaram essa pr&aacute;tica mensalmente, 0,9% indicaram consumo                                       semanal e 2,6% referiram o comportamento como uma rotina di&aacute;ria. A respeito da preval&ecirc;ncia                                       do consumo de coca&iacute;na, crack, 99,1% negaram a assertiva, 0,4% referiu esse h&aacute;bito em uma                                       ou duas vezes, mesma porcentagem para o consumo di&aacute;rio das subst&acirc;ncias citadas.</font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"> O uso de anfetaminas ou ecstasy correspondeu a 98,3% para aqueles que informaram                                         n&atilde;o o ter feito, 0,9% dos pesquisados referiram esse consumo em uma ou duas vezes e 0,4% o                                         relataram de modo semanal e diariamente, em ambos os casos. Do total da amostra, 98,7%                                         dos pesquisados declararam que n&atilde;o fizeram uso de inalantes, 0,9% citaram o mesmo em uma                                         ou duas vezes e 0,4% o afirmaram uso di&aacute;rio dessas drogas.                                         </font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">A preval&ecirc;ncia do uso de hipn&oacute;ticos/ sedativos para o referido per&iacute;odo correspondeu a                                           97,0% para os pesquisados que o negaram, 1,7% alegaram consumo em uma a duas vezes e                                           1,3% referiram esse comportamento todos os dias no &uacute;ltimo trimestre. Em rela&ccedil;&atilde;o ao                                           consumo de alucin&oacute;genos, 97,8% dos estudantes afirmaram n&atilde;o terem feito uso dessas                                           subst&acirc;ncias, 1,7% o referiu em uma ou duas vezes e 0,4% informaram uso di&aacute;rio. Nos tr&ecirc;s &uacute;ltimos meses as preval&ecirc;ncias para o consumo de opi&oacute;ides e de outras drogas atingiram, em                                           ambos os casos, 99,6% para os graduandos que negaram o consumo dessas drogas e 0,4%                                           para os que o referiram diariamente.                                           </font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Os resultados encontrados para o forte desejo ou urg&ecirc;ncia de consumo de SPAs, para                                             problemas de sa&uacute;de, social, legal ou financeiro em decorr&ecirc;ncia do uso de drogas e para o abandono de atividades habituais em consequ&ecirc;ncia do consumo de subst&acirc;ncias nos &uacute;ltimos                                             tr&ecirc;s meses est&atilde;o explanados, respectivamente, nas tabelas 1, 2 e 3. </font></p>     <p>&nbsp;</p>     <p align="center"><img src="img/revistas/rnufen/v7n2/a06t1.jpg"></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p>&nbsp;</p>     <p>&nbsp;</p>     <p align="center"><img src="img/revistas/rnufen/v7n2/a06t2.jpg"></p>     <p>&nbsp;</p>     <p>&nbsp;</p>     <p align="center"><img src="img/revistas/rnufen/v7n2/a06t3.jpg"></p>     <p>&nbsp;</p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">As tabelas 4 e 5 apresentam, respectivamente, a preval&ecirc;ncia da preocupa&ccedil;&atilde;o de pessoas                                                   pr&oacute;ximas do pesquisado com seu uso de SPAs e a tentativa frustrada de controle, diminui&ccedil;&atilde;o                                                   e interrup&ccedil;&atilde;o do consumo dessas subst&acirc;ncias. </font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Tabela 4: Frequ&ecirc;ncia, em que amigos, parentes ou outra pessoa demonstraram preocupa&ccedil;&atilde;o       pelo consumo de SPAs, entre estudantes dos cursos exclusivamente noturnos de uma universidade p&uacute;blica mineira, 2015.</font></p>     <p>&nbsp;</p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p align="center"><img src="img/revistas/rnufen/v7n2/a06t4.jpg"></p>     <p>&nbsp;</p>     <p>&nbsp;</p>     <p align="center"><img src="img/revistas/rnufen/v7n2/a06t5.jpg"></p>     <p>&nbsp;</p>     <p>&nbsp;</p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">A mensura&ccedil;&atilde;o da frequ&ecirc;ncia de alguma vez em que o pesquisado usou drogas                                                           injet&aacute;veis para uso n&atilde;o m&eacute;dico, correspondeu a 98,7% dos que alegaram nunca terem feito                                                           uso dessas subst&acirc;ncias, 0,9% referiram o fato nos &uacute;ltimos tr&ecirc;s meses e 0,4% informaram o                                                           mesmo, mas n&atilde;o no per&iacute;odo mencionado.</font></p>     <p>&nbsp;</p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="3"><b>DISCUSS&Atilde;O</b></font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">O consumo de &aacute;lcool durante a vida foi afirmado por 213 graduandos (76,9%), sendo                                                               esta a maior const&acirc;ncia de uso se comparada &agrave;s outras SPAs, mensura&ccedil;&atilde;o semelhante &agrave;   demonstrada por Medeiros e outros (2012) em uma pesquisa com estudantes do sul do pa&iacute;s.                                                               Esses autores indicaram a frequ&ecirc;ncia de 75,1% para essa quest&atilde;o. Mesmo que a ingest&atilde;o de                                                               bebidas alco&oacute;licas evidenciada seja significativa, ela &eacute; menor quando comparada a resultados                                                               encontrados por outras pesquisas com universit&aacute;rios, como Natividade et al. (2012), (90,1%                                                               vs. 76,9%); Brasil (2010), (86,2% vs. 76,9%); Teixeira et al (2010), (87,9% vs. 76,9%);                                                               Pedrosa et al (2011), (90,4% vs. 76,9%) e Picolotto et al. (2010), (94,0% vs. 76,9%).   </font></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Botti et al. (2010) apontam, em seu estudo com 393 estudantes de Enfermagem do                                                                 per&iacute;odo noturno de uma universidade confessional em Minas Gerais, que o &aacute;lcool foi a                                                                 subst&acirc;ncia mais consumida na vida por esses estudantes (89,57%). Este resultado &eacute;   semelhante aos encontrados no presente estudo, por&eacute;m, com uma preval&ecirc;ncia menor de uso de                                                                 bebidas alco&oacute;licas. Os autores relatam, ainda, que o uso de &aacute;lcool &eacute; maior entre o sexo                                                                 feminino na amostra pesquisada (90,06%) quando comparado ao consumo do sexo masculino ) quando comparado ao consumo do sexo masculino (85,36%). Informam, ainda, que a idade encontrada para inicia&ccedil;&atilde;o desse uso &eacute; mais precoce                                                                 entre as graduandas (15, 40 anos) em detrimento dos graduandos (16, 41 anos).     </font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Segundo Peuker et al. (2006), o consumo excessivo de &aacute;lcool &eacute; um padr&atilde;o recorrente                                                                   entre universit&aacute;rios. A popula&ccedil;&atilde;o universit&aacute;ria apresenta padr&otilde;es t&iacute;picos de uso de &aacute;lcool                                                                   relacionado ao "beber problem&aacute;tico", parecendo indicar que influ&ecirc;ncias socioambientais                                                                   favorecem o consumo excessivo de &aacute;lcool entre universit&aacute;rios em maior ou menor grau. Os                                                                   pesquisadores afirmam que situa&ccedil;&otilde;es nas quais o &aacute;lcool &eacute; amplamente dispon&iacute;vel e oferecido                                                                   ativamente, constituem-se como ambientes favor&aacute;veis para uso da subst&acirc;ncia quando                                                                   comparados com ambientes nos quais a oferta n&atilde;o &eacute; abundante. Salientam ainda que, em seu                                                                   tempo livre, geralmente os estudantes costumam sair com amigos. Nestas ocasi&otilde;es, &eacute; comum                                                                   idas a bares ou festas onde o uso de &aacute;lcool &eacute; frequente (Kerr-Corr&ecirc;a, Andrade, Bassit &amp;   Boccuto, 1999).</font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"> O uso de &aacute;lcool entre universit&aacute;rios tamb&eacute;m pode ser favorecido de forma indireta.                                                                     Estudantes influenciam-se mutuamente. A escolha de colegas, a sele&ccedil;&atilde;o do tipo de subst&acirc;ncia,                                                                     o padr&atilde;o de consumo e a percep&ccedil;&atilde;o do uso de drogas de seus pares provavelmente interagem                                                                     neste processo. &Eacute; importante salientar que universit&aacute;rios tendem a superestimar a                                                                     aceitabilidade e o comportamento de beber propriamente dito de seus pares. Este vi&eacute;s na                                                                     percep&ccedil;&atilde;o de comportamento dos colegas pode tamb&eacute;m influenciar os estudantes a se                                                                     implicarem em padr&otilde;es de consumo de &aacute;lcool de risco, j&aacute; que o estudante pode perceber e                                                                     interpretar o padr&atilde;o de beber dos outros como um refor&ccedil;ador passando a se comportar de                                                                     acordo com esta percep&ccedil;&atilde;o (Ham &amp; Hope, 2003).         </font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Por outro lado, h&aacute; evidencias de associa&ccedil;&atilde;o de consumo de &aacute;lcool e outras subst&acirc;ncias                                                                       em estudantes de per&iacute;odos noturnos. Um levantamento nacional demonstrou que 45,1% dos estudantes de cursos noturnos relataram o uso m&uacute;ltiplo e simult&acirc;neo de bebidas alco&oacute;licas e                                                                       outras drogas. Os energ&eacute;ticos, derivados de tabaco e de maconha, coca&iacute;na e ecstasy s&atilde;o as                                                                       cinco drogas mais frequentes associadas ao uso de &aacute;lcool. Al&eacute;m disso, foi evidenciado que os                                                                       alunos do per&iacute;odo noturno apresentaram maior preval&ecirc;ncia de consumo das associa&ccedil;&otilde;es de                                                                       bebidas alco&oacute;licas a tranquilizantes e antidepressivos. O mesmo estudo salienta que esse                                                                       padr&atilde;o de uso associado coloca os jovens sob potencial risco para o desenvolvimento de                                                                       problemas de cunho f&iacute;sico, moral, social, psicol&oacute;gico, cognitivo e psiqui&aacute;trico, necessitando                                                                       ser mais bem investigado para o desenvolvimento de a&ccedil;&otilde;es a respeito (Brasil, 2010).           </font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">De acordo com Laranjeira (2003), o uso de drogas l&iacute;citas ou il&iacute;citas pode ser                                                                         caracterizado como um problema de sa&uacute;de p&uacute;blica em virtude de afetar milhares de pessoas                                                                         de todas as faixas et&aacute;rias, em todas as sociedades, com consequ&ecirc;ncias biopsicossociais que                                                                         precisam ser discutidas nacional e internacionalmente. Em rela&ccedil;&atilde;o &agrave; quest&atilde;o, especialmente                                                                         para a ingest&atilde;o de &aacute;lcool, o Minist&eacute;rio da Sa&uacute;de (2003) salienta que esse consumo imp&otilde;e &agrave;s                                                                         sociedades de todos os pa&iacute;ses uma carga global de agravos indesej&aacute;veis e extremamente                                                                         dispendiosos que acometem os indiv&iacute;duos em todos os dom&iacute;nios de sua vida. Enfatiza ainda                                                                         que a reafirma&ccedil;&atilde;o hist&oacute;rica do papel nocivo que o &aacute;lcool oferece deu origem a uma gama                                                                         extensa de respostas pol&iacute;ticas para o enfrentamento dos problemas decorrentes de seu                                                                         consumo, corroborando assim o fato concreto de que a magnitude da quest&atilde;o &eacute; enorme, no             contexto de sa&uacute;de p&uacute;blica mundial (Brasil, 2003).</font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"> A respeito do tema, o presente estudo constatou que, nos &uacute;ltimos tr&ecirc;s meses, a                                                                           somat&oacute;ria de respostas positivas ao consumo de &aacute;lcool no per&iacute;odo citado &#091;(n) uma ou duas                                                                           vezes + (n) mensal + (n) semanal + (n) di&aacute;rio&#093; atingiu a preval&ecirc;ncia de 62,0% (n=155). Esse                                                                           percentual &eacute; inferior a outros encontrados na literatura que trata do mesmo tema. Natividade e outros (2012), Tockus e Gon&ccedil;alves (2008) e Medeiros et al. (2012), obtiveram em seus               estudos, respectivamente, a preval&ecirc;ncia de 81,5%, 70,5% e 71,4%.</font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"> &Eacute; importante mencionar que o maior percentual evidenciado na presente pesquisa para                                                                             o consumo de &aacute;lcool no &uacute;ltimo trimestre foi para o intervalo de uma ou duas vezes no per&iacute;odo                                                                             (26,8%). Na pesquisa de Natividade et al. (2012) com 169 estudantes do sul do pa&iacute;s, a maior                                                                             preval&ecirc;ncia encontrada foi para o uso semanal (33,3%). Apesar disso, n&atilde;o pode ser afirmado                                                                             que os graduandos pesquisados fazem um consumo brando de &aacute;lcool em detrimento dos                                                                             dados obtidos por Natividade et al. (2012), visto que, a quantidade de doses de bebidas                                                                             alco&oacute;licas feita pelos estudantes nessas ocasi&otilde;es n&atilde;o foi foco de aten&ccedil;&atilde;o do presente estudo.                 </font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">A investiga&ccedil;&atilde;o do forte desejo ou urg&ecirc;ncia de consumo de bebidas alco&oacute;licas apontou                                                                               que 29,6% dos estudantes afirmaram essa situa&ccedil;&atilde;o; desse total, 42 graduandos (18,0%)                                                                               informaram o ocorrido em uma ou duas vezes no &uacute;ltimo trimestre. Tockus e Gon&ccedil;alves (2008)                                                                               relataram uma const&acirc;ncia menor para a quest&atilde;o quando mostraram que 23,87% dos 209                                                                               estudantes de medicina de uma universidade privada de Curitiba confirmaram o desejo ou                                                                               urg&ecirc;ncia para consumir alguma subst&acirc;ncia.                   </font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Neste estudo, para 90,9% dos participantes o consumo de &aacute;lcool n&atilde;o resultou em                                                                                 problema de sa&uacute;de, social, legal ou financeiro no &uacute;ltimo trimestre. Este percentual &eacute; maior                                                                                 que aquele encontrado por Tockus e Gon&ccedil;alves (2008). Naquela pesquisa, 5,68% dos                                                                                 pesquisados afirmaram que a ingest&atilde;o de bebidas alc&oacute;olicas lhes trouxe algum tipo de                                                                                 problema nesse per&iacute;odo.                     </font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Ainda sobre o tema, um manual da Organiza&ccedil;&atilde;o Pan-Americana da Sa&uacute;de (OPAS)                                                                                   apontou que os acidentes de tr&acirc;nsito matam aproximadamente 1,24 milh&atilde;o de pessoas a cada                                                                                   ano. Mais de um quinto dessas mortes envolvem pedestres. Esse documento aponta que um dos principais fatores de risco para les&otilde;es de pedestres causadas pelo tr&acirc;nsito &eacute; a ingest&atilde;o de &aacute;lcool por eles ou pelos motoristas (OPAS, 2013). Esses resultados apontam a dimens&atilde;o dos                                                                                   impactos do consumo de &aacute;lcool na sa&uacute;de p&uacute;blica, j&aacute; que, essas demandas chegam aos servi&ccedil;os                                                                                   de sa&uacute;de, na maioria dos casos como urg&ecirc;ncia e emerg&ecirc;ncia. Al&eacute;m disso, em algumas                                                                                   situa&ccedil;&otilde;es, esses acidentes ocasionam les&otilde;es permanentes aos envolvidos, acarretando                                                                                   dificuldades econ&ocirc;micas enfrentadas pelas fam&iacute;lias dessas pessoas.                       </font></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Nesse sentido, um estudo realizado em 2004 em um hospital geral universit&aacute;rio em                                                                                     uma cidade do interior de Minas Gerais mostrou que 90 (29,9%) dos 301 pacientes                                                                                     hospitalizados nas enfermarias em decorr&ecirc;ncia de les&otilde;es por causas externas relataram                                                                                     ingest&atilde;o de bebidas alco&oacute;licas antes do trauma, e a quantidade m&iacute;nima ingerida na ocasi&atilde;o foi                                                                                     de duas garrafas de 600 ml de cerveja ou duas doses de destilados. Desse modo, segundo a                                                                                     pesquisa, cerca de um ter&ccedil;o dos pesquisados ingeriu &aacute;lcool antes do trauma, sendo a maioria                                                                                     dessas pessoas consideradas como etilistas cr&ocirc;nicos. A causa externa de atendimento mais                                                                                     frequente foi o acidente de tr&acirc;nsito, sendo que sua ocorr&ecirc;ncia estava relacionada ao uso pr&eacute;vio                                                                                     de bebidas alco&oacute;licas. Al&eacute;m disso, essa ocorr&ecirc;ncia foi mais constante nos finais de semana e                                                                                     no per&iacute;odo noturno. Outro dado importante encontrado pelo estudo &eacute; o fato de que a ingest&atilde;o                                                                                     precedente dessa SPA foi constatada de modo significativo entre v&iacute;timas de viol&ecirc;ncia (Freitas,                                                                                     Mendes e Oliveira, 2008).                         </font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Na presente investiga&ccedil;&atilde;o, o abandono de atividades habituais por conta da ingest&atilde;o de &aacute;lcool no &uacute;ltimo trimestre obteve 91,1% de negativas para a assertiva em torno do tema;                                                                                       portanto, para 8,9% dos estudantes esse evento ocorreu no per&iacute;odo. Resultado menor do que                                                                                       encontrado por Tockus e Gon&ccedil;alves (2008) em um estudo com acad&ecirc;micos curitibanos e por                                                                                       Peuker et al. (2006) em uma pesquisa com estudantes do Rio Grande do Sul cujas preval&ecirc;ncias corresponderam, respectivamente a 17,0% e 25,4%. O segundo estudo ainda                                                                                       salienta que no contexto universit&aacute;rio, isso envolve deixar de aderir a assuntos referentes a                            aulas, provas, trabalhos acad&ecirc;micos, est&aacute;gios e tempo de estudo. </font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Tamb&eacute;m foi investigada, no presente trabalho, a frequ&ecirc;ncia da preocupa&ccedil;&atilde;o de pessoas       pr&oacute;ximas ao graduando com seu uso de &aacute;lcool (6,1% (n=14) dos pesquisados a informaram       nos &uacute;ltimos tr&ecirc;s meses). Esse resultado se revela menor que o encontrado por Tockus e       Gon&ccedil;alves (2008), cujos resultados relataram que as respostas positivas ao assunto obtiveram       frequ&ecirc;ncia de 15,9%. </font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Em outra vertente, Paduani et al. (2008) verificaram que as situa&ccedil;&otilde;es que ocasionavam       o consumo de bebidas alc&oacute;olicas por estudantes de Medicina de uma universidade federal do       interior de Minas Gerais, respectivamente, as festas de faculdades (72,45%) e o p&oacute;s-prova       (11,74%). A assertiva que correspondia ao &ldquo;final de um dia estressante de faculdade" surgiu       em 3,57% das respostas e 21,24% optaram por todas as situa&ccedil;&otilde;es citadas. </font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Paduani et al. (2008) apontam, ainda, que um prov&aacute;vel motivo do elevado consumo de &aacute;lcool pode estar relacionado &agrave; aceita&ccedil;&atilde;o social, de modo que o ato de fumar maconha parece   gerar maior coer&ccedil;&atilde;o familiar de universit&aacute;rios que o consumo de &aacute;lcool. Al&eacute;m disso, a   publicidade em torno da comercializa&ccedil;&atilde;o tem, segundo os mesmos autores, grande peso nessa   quest&atilde;o, uma vez que atingem, potencialmente, o p&uacute;blico jovem. Nesse aspecto, o &aacute;lcool   merece especial aten&ccedil;&atilde;o pelo fato de ser uma droga l&iacute;cita e socialmente aceita mesmo   causando tantos danos quantos aqueles associados &agrave;s drogas il&iacute;citas. </font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Nesse sentido, o uso de subst&acirc;ncias psicoativas (principalmente &aacute;lcool) est&aacute; presente   nos mais variados meios de comunica&ccedil;&atilde;o de massa (an&uacute;ncios comerciais, letras de m&uacute;sica, filmes), comumente associado a fatores como prazer, beleza, sucesso financeiro e sexual,   poder e outros, de maneira expl&iacute;cita ou impl&iacute;cita.</font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"> Em rela&ccedil;&atilde;o ao uso da publicidade como propiciadora do uso de subst&acirc;ncias    psicoativas, Musse (2008) salienta que o ambiente social das universidades &eacute; festivo, sendo   not&aacute;vel, nos campi, a prolifera&ccedil;&atilde;o de cartazes de propaganda das festas universit&aacute;rias. Os    conte&uacute;dos desses cartazes anunciam a festa, al&eacute;m de conter apologias a respeito do consumo    de &aacute;lcool, favorecendo sua aceita&ccedil;&atilde;o, propiciando tamb&eacute;m a publicidade indireta (Musse,  2008). </font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">De acordo com Musse (2008), uma caracter&iacute;stica da publicidade &eacute; o manejo de   t&eacute;cnicas de persuas&atilde;o, que tangenciam aspectos psicol&oacute;gicos mold&aacute;veis do p&uacute;blico-alvo,   facilitando a ades&atilde;o do produto veiculado. A m&iacute;dia em forma de cartazes tem alcance   populacional restrito e justamente por esse car&aacute;ter restritivo ela atinge p&uacute;blicos espec&iacute;ficos   como jovens universit&aacute;rios. Tendo esses pontos em vista, Musse (2008) procurou verificar a   exist&ecirc;ncia de est&iacute;mulo ao uso de &aacute;lcool em trinta cartazes de festas universit&aacute;rias em uma   universidade federal do interior de Minas Gerais no per&iacute;odo de abril/maio de 2005 e abril/junho 2007.</font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">  Os resultados do estudo apontaram que em 2005, dos quinze cartazes analisados,   46,6% apresentavam temas/nomes de festa referente ao uso de &aacute;lcool, ilustrados com figuras   de canecas de cerveja e aguardente; 6,6% desse total continha a figura de um indiv&iacute;duo em   estado de altera&ccedil;&atilde;o da consci&ecirc;ncia; 73,3% dos cartazes a disponibiliza&ccedil;&atilde;o das bebidas era do   tipo open bar e 40% continham o logo da marca da cerveja, e 6,7% n&atilde;o continham conte&uacute;dos   alusivos a bebidas. J&aacute; em 2007, 26,6% nomes/temas de festa estavam relacionados ao uso e   abuso de &aacute;lcool, 46,6% apresentavam figuras de copos de cerveja, canecas de chope e garrafas de aguardente e desse universo 6,6% dos cartazes apresentavam a figura de indiv&iacute;duo    prostrado no ch&atilde;o, 6,6% tamb&eacute;m continham figuras duplicadas, indicando altera&ccedil;&atilde;o no    sentido da vis&atilde;o, 60% dos cartazes informava que a festa era open bar, o logotipo da marca de    cerveja estava presente em 73,3% dos cartazes de propaganda de festas universit&aacute;rias, do total    dos cartazes analisados 20% n&atilde;o mostraram nenhuma associa&ccedil;&atilde;o com uso e abuso de &aacute;lcool  (Musse, 2008).</font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"> Quanto a fatores de prote&ccedil;&atilde;o para o uso de &aacute;lcool entre a popula&ccedil;&atilde;o acad&ecirc;mica, podese   dizer que algumas literaturas evidenciam o conv&iacute;vio familiar como prote&ccedil;&atilde;o ao uso abusivo   dessa SPA, inferindo que graduandos que moram sozinhos fazem maior consumo de bebidas   alc&oacute;olicas e podem ter maior probabilidade de necessitar de interven&ccedil;&atilde;o para o problema   (Paduani et al., 2008; Carvalho et al., 2009; Medeiros et al., 2012). Santos, Pereira e Siqueira   (2013) salientam que a melhor forma de lidar e inserir a fam&iacute;lia nessa discuss&atilde;o e cuidado &eacute; a   partir de formula&ccedil;&otilde;es de interven&ccedil;&otilde;es psicossociais com valor coletivo. </font></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Ainda sobre o tema, o Minist&eacute;rio da Sa&uacute;de (2003) preconiza que os pares n&atilde;o usu&aacute;rios   e que n&atilde;o aprovam o uso/abuso de drogas e aquelas pessoas que praticam atividades de   diversas ordens (escolar, recreativa, religiosa ou outras) se constituem em fatores potencializadores de uma vida mais saud&aacute;vel e sem o uso de subst&acirc;ncias psicoativas.   </font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Nunes et al. (2012), atentos ao tema, afirmam que as institui&ccedil;&otilde;es de ensino n&atilde;o est&atilde;o   conseguindo promover transforma&ccedil;&otilde;es de suas pr&aacute;ticas, n&atilde;o exercendo seu papel de prote&ccedil;&atilde;o   aos estudantes Nesse sentido, Pedrosa et al. (2011) preconizam que devem ser feitas   mudan&ccedil;as na abordagem curricular do tema em voga em disciplinas, semin&aacute;rios e pesquisas,   al&eacute;m de campanhas especificas nos ambientes universit&aacute;rios, como tamb&eacute;m fora dele. Esses   autores ainda salientam que a sociedade cient&iacute;fica deve se atentar para as mensagens publicit&aacute;rias contra o consumo de &aacute;lcool e o impacto atingido nessa popula&ccedil;&atilde;o, com revis&atilde;o   sistem&aacute;tica sobre o seus conte&uacute;dos. </font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Na presente pesquisa, para 6,2% dos estudantes a tentativa de controle, diminui&ccedil;&atilde;o e     cessa&ccedil;&atilde;o da ingest&atilde;o de &aacute;lcool foi frustrada nos tr&ecirc;s &uacute;ltimos meses, resultado inferior ao     encontrado por Tockus e Gon&ccedil;alves (2008) que indicaram que 9,1% dos acad&ecirc;micos     pesquisados citaram essa experi&ecirc;ncia de insucesso. Peuker et al. (2006) evidenciaram, a partir     das an&aacute;lises do question&aacute;rio AUDIT, que 21,7% dos estudantes de uma universidade do sul   do pa&iacute;s experimentaram a sensa&ccedil;&atilde;o de perda de controle para parar de beber.</font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"> Um aspecto que chama a aten&ccedil;&atilde;o nestes resultados &eacute; o fato de que t&ecirc;m, como pano de       fundo, o controle e a diminui&ccedil;&atilde;o do uso de &aacute;lcool como em uma estrat&eacute;gia de redu&ccedil;&atilde;o de       danos. Esta estrat&eacute;gia tem como base a preven&ccedil;&atilde;o, a redu&ccedil;&atilde;o de riscos e consequ&ecirc;ncias       negativas sem, necessariamente, interferir no uso de drogas. &Eacute; uma estrat&eacute;gia em sa&uacute;de       p&uacute;blica que busca minimizar as consequ&ecirc;ncias adversas do consumo de drogas do ponto de       vista da sa&uacute;de e dos seus aspectos sociais e econ&ocirc;micos. Vale ressaltar que a redu&ccedil;&atilde;o de danos   &eacute; uma ferramenta criada para pessoas que n&atilde;o desejam ou n&atilde;o conseguem diminuir/cessar o       uso de drogas, bem como para os demais usu&aacute;rios com dificuldade para acessar servi&ccedil;os de       sa&uacute;de ou aderir ao cuidado integral &agrave; sa&uacute;de (Brasil, 2012).     </font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">A frequ&ecirc;ncia para o consumo de derivados de tabaco na vida pelos estudantes         pesquisados (32,5%) foi id&ecirc;ntica &agrave; apresentada pelo I Levantamento Nacional sobre o Uso de   &Aacute;lcool, Tabaco e Outras Drogas entre Universit&aacute;rios (Brasil, 2010) e semelhante &agrave; encontrada         pelo estudo de Pereira et al. (2008), que apontou 33,03% de utiliza&ccedil;&atilde;o.       </font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Uma pesquisa com estudantes de per&iacute;odo noturno (Botti et al., 2010) mostrou que o           consumo de tabaco na vida correspondeu a 31,30%, dado semelhante ao evidenciado pelo presente estudo (32,5%). Um aspecto interessante encontrado por esses pesquisadores &eacute; o fato           de os estudantes do sexo feminino terem apresentado pr&aacute;tica mais precoce de consumo dessa           subst&acirc;ncia (15,94 anos) quando comparado com o sexo masculino (16,78 anos). Por outro           lado, o sexo masculino apresentou maiores preval&ecirc;ncia de uso de tabaco na vida em rela&ccedil;&atilde;o &agrave;s           graduandas 40,48% vs. 30,20%.         </font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Apesar do tabaco e maconha terem sido apontadas no presente trabalho e no I             Levantamento Nacional sobre o uso de drogas com universit&aacute;rios como as SPAs mais             consumidas na vida pelos pesquisados, houve diferen&ccedil;as na ordem de consumo da terceira e             quarta droga mais usada, de modo que no I Levantamento, as mesmas s&atilde;o, respectivamente,             os inalantes/ solventes e anfetaminas (Brasil, 2010). Outro ponto de diferen&ccedil;a s&atilde;o as baixas             preval&ecirc;ncias de consumo encontradas em compara&ccedil;&atilde;o ao estudo citado para as drogas             referidas, para as primeiras (4,6% vs. 20,4%) e para as segundas (5,3% vs. 13,8%).           </font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Quanto a levantamentos sobre o tema com a popula&ccedil;&atilde;o universit&aacute;ria noturna, um               estudo realizado sobre o uso de drogas il&iacute;citas com estudantes do curso de Enfermagem em               per&iacute;odo noturno de uma universidade do estado de S&atilde;o Paulo com a participa&ccedil;&atilde;o de 346               (57%) estudantes do sexo feminino e 266 (43%) do sexo masculino, evidenciou-se que 179               (52%) das alunas responderam que j&aacute; haviam feito uso na vida de alguma subst&acirc;ncia               psicotr&oacute;pica (l&iacute;cita ou il&iacute;cita), ao passo que 166 (62%) dos alunos responderam positivamente   &agrave; quest&atilde;o (Dias et al., 2014).             </font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Os resultados do estudo apontaram que 18,0% dos entrevistados relataram ter feito uso                 de maconha na vida e 14,0% das mulheres j&aacute; consumiram esta subst&acirc;ncia na vida. A segunda                 subst&acirc;ncia mais consumida foi a coca&iacute;na (9,0% dos homens e 5,0% das mulheres relataram                 que usaram esta SPA na vida), seguida dos inalantes e solventes com 8,0% das respostas dos estudantes e 3,0% das estudantes; tranquilizantes com 2,0% dos alunos e 8,0% das alunas;                 alucin&oacute;genos com 1,0% dos entrevistados e 2,0% das entrevistadas; crack com 4,0% dos                 respondentes e 1,0% das respondentes; ecstasy com 2,0% das graduandas e 1,0% dos                 graduandos; ester&oacute;ides com 2,0% dos homens (sem relato feminino) e anfetaminas e opi&aacute;ceos               com 1,0% para cada sexo em ambas as drogas.</font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"> A subst&acirc;ncia menos consumida pela amostra                   do estudo foi o ch&aacute; de ayahuasca com 1,0% dos homens entrevistados e nenhum relato                   feminino relativo ao uso desta droga.                   Em outro estudo com estudantes do per&iacute;odo noturno de Enfermagem foi constatado                   que as subst&acirc;ncias psicoativas il&iacute;citas mais usadas na vida foram os ansiol&iacute;ticos (19,08%),                   seguida dos inalantes (15,52%), anorex&iacute;genos (13,99%) e maconha (12,72%), enquanto a                 coca&iacute;na correspondeu a 2,29% (Botti et al., 2010).</font></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"> Podem ser notados alguns pontos em comum com o presente estudo e a pesquisa de                     Dias et al (2014) como o fato de a maconha ter sido a droga il&iacute;cita mais consumida em ambos                     as investiga&ccedil;&otilde;es e os inalantes como a terceira subst&acirc;ncia mais usada nas duas amostras.                     Acrescido a isso, h&aacute; um baixo n&iacute;vel de consumo de opi&oacute;ides nos dois estudos.                   </font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Em rela&ccedil;&atilde;o &agrave; pesquisa de Botti et al., (2010), nota-se diferen&ccedil;as em termos das                       subst&acirc;ncias il&iacute;citas mais consumidas. A maconha nesse caso aparece como a quarta mais                       consumida entre as SPAs il&iacute;citas, enquanto que no presente estudo ela figura como a droga                       mais consumida.                     </font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">As drogas menos consumidas foram os opi&oacute;ides e outras drogas - apenas uma pessoa                         (0,4%) alegou esse uso, em ambos os casos. Medeiros et al. (2012) tamb&eacute;m encontraram quePor&eacute;m, a frequ&ecirc;ncia encontrada por esses pesquisadores de uso das mesmas &eacute; de 2,2%, maior                         que a preval&ecirc;ncia encontrada no presente estudo.                       </font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Para a frequ&ecirc;ncia do uso de derivados de tabaco, nos &uacute;ltimos tr&ecirc;s meses, 80,8% (n=                           193) dos graduandos pesquisados responderam que n&atilde;o fizeram uso destas subst&acirc;ncias,                           portanto, 19,2% acusaram terem feito consumo das mesmas. Estes resultados s&atilde;o inferiores                           aos indicados por outras investiga&ccedil;&otilde;es para o mesmo per&iacute;odo. Tockus e Gon&ccedil;alves (2008)                           encontraram que 27,7% dos graduandos de Curitiba informaram esse consumo, Medeiros et                           al. (2012) encontraram a preval&ecirc;ncia de 22,8% para o fen&ocirc;meno. &Eacute; valido salientar que para                           os universit&aacute;rios da presente pesquisa, a maior preval&ecirc;ncia obtida foi para o uso de derivados                           de tabaco em uma ou duas vezes no per&iacute;odo, o que indica um consumo leve da SPA em                           quest&atilde;o. Talvez esses baixos consumos se devam a efetividade de pol&iacute;ticas p&uacute;blicas e a                         difus&atilde;o midi&aacute;tica em torno do tema.</font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"> Na presente investiga&ccedil;&atilde;o, 214 graduandos (91,8%) negaram uso de maconha no   &uacute;ltimo trimestre, ou seja, 8,2% mencionaram consumo dessa subst&acirc;ncia, n&uacute;meros estes,                             semelhantes &agrave;s pesquisas de Tockus e Gon&ccedil;alves (2008) e de Medeiros et al (2012) que                           encontraram as preval&ecirc;ncias de, respectivamente, 10,23% e 9,0%.</font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"> Para as outras drogas, as frequ&ecirc;ncias obtidas no presente trabalho foram ainda                               menores. No caso do uso de anfetaminas ou ecstasy, os resultados indicaram que 1,7% dos                               pesquisados relataram uso dessas subst&acirc;ncias e 0,9% informaram uso de coca&iacute;na ou crack. O                               consumo de inalantes correspondeu 1,3% e o de hipn&oacute;ticos/sedativos obteve preval&ecirc;ncia de                               3,0%.                             </font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">A frequ&ecirc;ncia de uso de alucin&oacute;genos, nos &uacute;ltimos tr&ecirc;s meses, correspondeu a 2,2%; a                                 const&acirc;ncia do consumo de opi&oacute;ides foi mencionada por 0,4% - mesma porcentagem para o consumo de outras drogas. Mesmo para aqueles que responderam afirmativamente ao uso de                                 alucin&oacute;genos, as maiores preval&ecirc;ncias de uso corresponderam ao intervalo de uma ou duas                                 vezes no per&iacute;odo, o que pode indicar um consumo leve destas SPAs. No caso do uso de                                 opi&oacute;ides e de outras drogas, 0,4% referiram consumo di&aacute;rio, em ambos os casos.                               </font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Comparado &agrave; pesquisa de Tockus e Gon&ccedil;alves (2008), o consumo de algumas drogas,                                   nesta pesquisa, foi inferior ao encontrado por esses autores, para anfetamina ou ecstasy (1,7%                                   vs. 4,5%); inalantes (1,3% vs. 3,4%) e coca&iacute;na, crack (1,7% vs. 2,3%). Para o uso de                                 alucin&oacute;genos, o presente estudo encontrou uma frequ&ecirc;ncia maior (2,2% vs. 1,1%).</font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"> O estudo de Medeiros et al. (2012) encontrou preval&ecirc;ncias maiores para o uso de                                     algumas drogas se comparadas as obtidas pela presente investiga&ccedil;&atilde;o. No caso de uso de                                     anfetamina ou ecstasy (4,6% vs. 1,7%); coca&iacute;na, crack (2,8% vs. 1,7%) e outras drogas (2,0%                                     vs. 0,4%). Algumas const&acirc;ncias encontradas pelos referidos autores se assemelharam com o                                     presente estudo em rela&ccedil;&atilde;o ao uso de inalantes, alucin&oacute;genos e opi&aacute;ceos, respectivamente,                                     (1,4% vs. 1,8%); (2,2% vs. 1,8%) e (0,3% vs. 0,4%).                                   </font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Ainda que o percentual de uso na vida de alucin&oacute;geno encontrado nesta pesquisa seja                                       pequeno, n&atilde;o pode ser ignorada a rela&ccedil;&atilde;o entre essa SPA e a ocorr&ecirc;ncia de psicoses t&oacute;xicas.                                       De acordo com Dalgalarrondo (2008), denominam-se psicoses t&oacute;xicas aqueles quadros                                       psic&oacute;ticos oriundos da a&ccedil;&atilde;o direta da subst&acirc;ncia sobre o c&eacute;rebro. Caracterizam-se por ser de                                       curta dura&ccedil;&atilde;o (horas ou, no m&aacute;ximo, dias), ocorrendo &agrave; remiss&atilde;o dos sintomas &agrave; medida que a                                       droga desaparece do sistema nervoso. Esses quadros geralmente incluem rebaixamento do                                       n&iacute;vel de consci&ecirc;ncia, confus&atilde;o mental, ilus&otilde;es e alucina&ccedil;&otilde;es visuais (com menos frequ&ecirc;ncia                                       auditivas), medo e perplexidade. O mesmo autor cita os alucin&oacute;genos (lysergic acid diethylamide (LSD), psilobicina, etc.) como subst&acirc;ncias que frequentemente produzem esses                                       quadros t&oacute;xicos.                                     </font></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Em rela&ccedil;&atilde;o a frequ&ecirc;ncia do uso de hipn&oacute;ticos/sedativos, pode-se dizer que os                                         resultados encontrados no presente estudo (3,0%) se assemelha as pesquisas de Tockus e                                         Gon&ccedil;alves (2008) e Medeiros et al. (2012). Esses autores encontraram respectivamente,                                         2,27% e 3,1%.   </font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">&Eacute; importante salientar que, de modo geral, pode-se dizer que as frequ&ecirc;ncias                                           encontradas pela presente pesquisa para o consumo das SPAs citadas nos &uacute;ltimos tr&ecirc;s meses                                           foram baixas, principalmente, se n&atilde;o se levar considera&ccedil;&atilde;o o consumo de tabaco, que tamb&eacute;m                                           obteve preval&ecirc;ncia pequena. Todas as drogas citadas acima foram menos consumidas que o   &aacute;lcool no per&iacute;odo mencionado. Estes resultados est&atilde;o consonantes aos encontrados em estudo                                           de D&eacute;a, Santos, Itakura e Olic (2004) quando relatam que a maioria dos estudos nacionais                                           realizados com universit&aacute;rios a respeito do uso de drogas trazem as bebidas alco&oacute;licas como                                           as subst&acirc;ncias mais consumidas por esse p&uacute;blico-alvo em detrimento das outras drogas.                                           Diante desse cen&aacute;rio, os autores afirmam que o &aacute;lcool, como droga legal, tem seu consumo                                           socialmente aceito e incentivado por propagandas. Al&eacute;m disso, esses autores colocam que a                                           entrada na universidade transp&otilde;e o jovem da adolesc&ecirc;ncia &agrave; vida adulta. Esse momento &eacute;   delicado, uma vez que o contexto sociocultural pode, em muitos casos, servir de refor&ccedil;ador                                           para o uso de &aacute;lcool. Assim, o jovem passa a ver o comportamento de beber como um                                           passaporte para a vida adulta. Aliado a isso, h&aacute; a presen&ccedil;a de grande n&uacute;mero de bares ao redor                                           dos campi universit&aacute;rios. As cervejadas patrocinadas por fabricantes de bebidas parecem                                           sugerir que os altos &iacute;ndices de consumo de &aacute;lcool podem estar relacionados &agrave; aceita&ccedil;&atilde;o social                                         e &agrave; facilidade de acesso a essa subst&acirc;ncia (D&eacute;a et al., 2004).</font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"> Sobre o assunto, Mesquita, Nunes e Cohen (2008) enfatizam que em muitas situa&ccedil;&otilde;es                                             a percep&ccedil;&atilde;o de abuso e a forma como os estudantes interagem com o problema s&atilde;o                                             pormenorizadas por essa popula&ccedil;&atilde;o por se considerarem menos vulner&aacute;veis aos efeitos                                             negativos do &aacute;lcool. Nesse sentido, Mena (2004) refor&ccedil;a a import&acirc;ncia da grande aceita&ccedil;&atilde;o do                                             consumo de &aacute;lcool, ressaltando que &eacute; comum a fam&iacute;lia se atentar mais &agrave;quele jovem que fuma                                           um cigarro de maconha por m&ecirc;s do que com aquele que bebe todos os dias.</font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"> Para o desejo ou urg&ecirc;ncia de consumir as SPAs pesquisadas no trimestre anterior,                                               10,6% dos respondentes a relataram para derivados do tabaco, 6,8% para maconha, 1,4% para                                               coca&iacute;na/crack, anfetamina ou ecstasy, inalantes, 2,7% para hipn&oacute;ticos/ sedativos, 2,3% para                                               alucin&oacute;genos, 0,5% para opi&oacute;ides, mesma porcentagem para outras drogas. No que diz                                               respeito ao uso de tabaco e cannabis sativa, Tockus e Gon&ccedil;alves (2008) encontraram dados                                               superiores para a quest&atilde;o - 12,5% para o primeiro e 7,95% para o segundo.                                             </font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Foram encontradas baixas preval&ecirc;ncias quanto ao consumo de drogas como precursor                                                 de problemas de sa&uacute;de, social, legal ou financeiro para o pesquisado nos tr&ecirc;s meses que                                                 antecederam esta pesquisa, (quatro pessoas (1,8%) afirmaram os mesmos no caso do consumo                                                 dos derivados de tabaco, a mesma quantidade de participantes os retificaram para o uso de                                                 maconha). Para 0,5% (n=1), a assertiva foi positiva em rela&ccedil;&atilde;o ao consumo de coca&iacute;na, crack,                                                 anfetamina ou ecstasy, inalantes, hipn&oacute;ticos/ sedativos, opi&oacute;ides e outras drogas.                                               </font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">O question&aacute;rio utilizado tamb&eacute;m inclu&iacute;a a investiga&ccedil;&atilde;o sobre a preval&ecirc;ncia, no &uacute;ltimo                                                   trimestre, em que o pesquisado deixou de fazer coisas que eram normalmente esperadas dele                                                   por conta do uso das subst&acirc;ncias pesquisadas. Assim, 1,0% afirmaram a situa&ccedil;&atilde;o para o uso                                                   de tabaco e alucin&oacute;genos; 1,5% para o consumo de maconha; 0,5% para o uso de coca&iacute;na,                                                 <i>crack</i>, anfetaminas ou ecstasy, inalantes, hipn&oacute;ticos/ sedativos, opi&oacute;ides e outras drogas. </font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Sobre a interfer&ecirc;ncia do uso de drogas em alguns aspectos da vida dos acad&ecirc;micos,                                                     Carvalho et al. (2009) relataram que, para 5,5% de graduandos do interior de S&atilde;o Paulo, o uso                                                     de tabaco atrapalhava em suas rotinas de estudos, 11,9% alegaram o problema para situa&ccedil;&otilde;es                                                     em que usavam maconha e 10,4% para ocasi&otilde;es de consumo de coca&iacute;na. Esses mesmos                                                     autores verificaram que esses graduandos se sentiam inseguros com o consumo destas                                                     subst&acirc;ncias: 2,8% a informaram para a primeira droga mencionada, 16,6% para uso de                                                     <i>cannabis sativa</i> e 19,3% citaram esse sentimento em ocasi&otilde;es em que utilizaram coca&iacute;na.                                                   </font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Na mesma pesquisa, 34,9% referiram que situa&ccedil;&otilde;es de consumo de tabaco                                                       atrapalhavam na limpeza e organiza&ccedil;&atilde;o do espa&ccedil;o em que habitavam; 15,0% relataram o fato                                                       para o consumo de maconha e 10,7% para o uso de coca&iacute;na. Os autores tamb&eacute;m investigaram                                                       como o uso de algumas drogas impedia a participa&ccedil;&atilde;o dos estudantes em eventos sociais,                                                       culturais e esportivos. Encontraram que 8,3% a informaram para o uso de tabaco, 15,3% para                                                       o consumo de <i>cannabis sativa</i> e 14,4% para uso de coca&iacute;na (Carvalho et al., 2009).                                                     </font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Baixas preval&ecirc;ncias foram encontradas, na presente investiga&ccedil;&atilde;o, para a frequ&ecirc;ncia                                                         com que pessoas pr&oacute;ximas ao pesquisado preocuparam-se com o consumo de drogas (exceto   &aacute;lcool) nos &uacute;ltimos tr&ecirc;s meses: cinco pessoas (2,3%) atribu&iacute;ram o fato para o uso de derivados                                                         de tabaco e 1,9% (n=4) relacionou essa situa&ccedil;&atilde;o ao uso de maconha; 0,9% esse para o uso de                                                         coca&iacute;na/crack e hipn&oacute;ticos/sedativos (porcentagem id&ecirc;ntica para as duas classes de drogas) e                                                         para 0,5% o uso de anfetaminas ou ecstasy, inalantes, alucin&oacute;genos, opi&oacute;ides, e outras drogas                                                         ocasionou essa preocupa&ccedil;&atilde;o.                                                       </font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Sobre essa quest&atilde;o, mais especificamente, para o uso de derivados de tabaco, Tockus e                                                           Gon&ccedil;alves (2008) encontraram preval&ecirc;ncia de 10,23% para familiares, amigos ou outras Sobre a interfer&ecirc;ncia do uso de drogas em alguns aspectos da vida dos acad&ecirc;micos,                                                           Carvalho et al. (2009) relataram que, para 5,5% de graduandos do interior de S&atilde;o Paulo, o uso                                                           de tabaco atrapalhava em suas rotinas de estudos, 11,9% alegaram o problema para situa&ccedil;&otilde;es                                                           em que usavam maconha e 10,4% para ocasi&otilde;es de consumo de coca&iacute;na. Esses mesmos                                                           autores verificaram que esses graduandos se sentiam inseguros com o consumo destas                                                           subst&acirc;ncias: 2,8% a informaram para a primeira droga mencionada, 16,6% para uso de                                                         cannabis sativa e 19,3% citaram esse sentimento em ocasi&otilde;es em que utilizaram coca&iacute;na.</font></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"> Na mesma pesquisa, 34,9% referiram que situa&ccedil;&otilde;es de consumo de tabaco                                                             atrapalhavam na limpeza e organiza&ccedil;&atilde;o do espa&ccedil;o em que habitavam; 15,0% relataram o fato                                                             para o consumo de maconha e 10,7% para o uso de coca&iacute;na. Os autores tamb&eacute;m investigaram                                                             como o uso de algumas drogas impedia a participa&ccedil;&atilde;o dos estudantes em eventos sociais,                                                             culturais e esportivos. Encontraram que 8,3% a informaram para o uso de tabaco, 15,3% para                                                             o consumo de <i>cannabis sativa</i> e 14,4% para uso de coca&iacute;na (Carvalho et al., 2009).                                                           </font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Baixas preval&ecirc;ncias foram encontradas, na presente investiga&ccedil;&atilde;o, para a frequ&ecirc;ncia                                                               com que pessoas pr&oacute;ximas ao pesquisado preocuparam-se com o consumo de drogas (exceto   &aacute;lcool) nos &uacute;ltimos tr&ecirc;s meses: cinco pessoas (2,3%) atribu&iacute;ram o fato para o uso de derivados                                                               de tabaco e 1,9% (n=4) relacionou essa situa&ccedil;&atilde;o ao uso de maconha; 0,9% esse para o uso de                                                               coca&iacute;na/crack e hipn&oacute;ticos/sedativos (porcentagem id&ecirc;ntica para as duas classes de drogas) e                                                               para 0,5% o uso de anfetaminas ou ecstasy, inalantes, alucin&oacute;genos, opi&oacute;ides, e outras drogas                                                               ocasionou essa preocupa&ccedil;&atilde;o.                                                             </font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Sobre essa quest&atilde;o, mais especificamente, para o uso de derivados de tabaco, Tockus e                                                                 Gon&ccedil;alves (2008) encontraram preval&ecirc;ncia de 10,23% para familiares, amigos ou outras Sobre a interfer&ecirc;ncia do uso de drogas em alguns aspectos da vida dos acad&ecirc;micos,                                                                 Carvalho et al. (2009) relataram que, para 5,5% de graduandos do interior de S&atilde;o Paulo, o uso                                                                 de tabaco atrapalhava em suas rotinas de estudos, 11,9% alegaram o problema para situa&ccedil;&otilde;es                                                                 em que usavam maconha e 10,4% para ocasi&otilde;es de consumo de coca&iacute;na. Esses mesmos                                                                 autores verificaram que esses graduandos se sentiam inseguros com o consumo destas                                                                 subst&acirc;ncias: 2,8% a informaram para a primeira droga mencionada, 16,6% para uso de                                                                 cannabis sativa e 19,3% citaram esse sentimento em ocasi&otilde;es em que utilizaram coca&iacute;na.                                                                 Na mesma pesquisa, 34,9% referiram que situa&ccedil;&otilde;es de consumo de tabaco                                                                 atrapalhavam na limpeza e organiza&ccedil;&atilde;o do espa&ccedil;o em que habitavam; 15,0% relataram o fato                                                                 para o consumo de maconha e 10,7% para o uso de coca&iacute;na. Os autores tamb&eacute;m investigaram                                                                 como o uso de algumas drogas impedia a participa&ccedil;&atilde;o dos estudantes em eventos sociais,                                                                 culturais e esportivos. Encontraram que 8,3% a informaram para o uso de tabaco, 15,3% para                                                                 o consumo de cannabis sativa e 14,4% para uso de coca&iacute;na (Carvalho et al., 2009).                                                                 Baixas preval&ecirc;ncias foram encontradas, na presente investiga&ccedil;&atilde;o, para a frequ&ecirc;ncia                                                                 com que pessoas pr&oacute;ximas ao pesquisado preocuparam-se com o consumo de drogas (exceto   &aacute;lcool) nos &uacute;ltimos tr&ecirc;s meses: cinco pessoas (2,3%) atribu&iacute;ram o fato para o uso de derivados                                                                 de tabaco e 1,9% (n=4) relacionou essa situa&ccedil;&atilde;o ao uso de maconha; 0,9% esse para o uso de                                                                 coca&iacute;na/crack e hipn&oacute;ticos/sedativos (porcentagem id&ecirc;ntica para as duas classes de drogas) e                                                                 para 0,5% o uso de anfetaminas ou ecstasy, inalantes, alucin&oacute;genos, opi&oacute;ides, e outras drogas                                                                 ocasionou essa preocupa&ccedil;&atilde;o.                                                                 Sobre essa quest&atilde;o, mais especificamente, para o uso de derivados de tabaco, Tockus e                                                                 Gon&ccedil;alves (2008) encontraram preval&ecirc;ncia de 10,23% para familiares, amigos ou outras pessoas que relataram preocupa&ccedil;&atilde;o com o uso de cigarros feito por acad&ecirc;micos curitibanos,                                                               frequ&ecirc;ncia maior que a indicada por este estudo (2,0%).</font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"> O presente estudo verificou que, no &uacute;ltimo trimestre, a medida da const&acirc;ncia em que o                                                                   pesquisado tentou controlar, diminuir ou parar o uso de SPAs (exceto &aacute;lcool) e n&atilde;o conseguiu                                                                   correspondeu a 5,1% (n=11) para os estudantes que consumiam derivados de tabaco, dois                                                                   acad&ecirc;micos informaram essa tentativa para uso de maconha, 0,5% (n=1) para consumo de                                                                   coca&iacute;na, crack, hipn&oacute;ticos/ sedativos anfetamina ou ecstasy, inalantes, alucin&oacute;genos, opi&oacute;ides,                                                                   e outras drogas.                                                                 </font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Para o uso de derivados de tabaco, Tockus e Gon&ccedil;alves (2008) relataram que 7,96%                                                                     dos acad&ecirc;micos de Curitiba relataram terem tentado, sem sucesso, o controle, a diminui&ccedil;&atilde;o e                                                                     cessa&ccedil;&atilde;o do consumo dessas subst&acirc;ncias, n&uacute;mero superior ao encontrado pelo presente estudo                                                                     (5,0%). Ainda sobre o tema, Paduani et al. (2008) encontraram que 3,3% dos estudantes de                                                                     medicina de uma universidade p&uacute;blica do interior de Minas Gerais faziam uso de tabaco e que                                                                     metade desse percentual tentou interromper o h&aacute;bito de fumar, sem conseguir atingir seu                                                                   objetivo.</font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"> H&aacute; outros fatores envolvidos a respeito da tentativa do controle do uso de drogas.                                                                       Segundo o Levantamento Nacional sobre o uso de drogas por universit&aacute;rios, 13,2% dos                                                                       pesquisados faziam consumo m&uacute;ltiplo de subst&acirc;ncias para controlar a ingest&atilde;o ou os efeitos                                                                       do &aacute;lcool, no sentido de ficarem menos alcoolizados, bem como alguns estudantes (10,7%)                                                                       relataram utilizar bebidas alco&oacute;licas para controlar ou minimizar os efeitos desagrad&aacute;veis de                                                                     outra SPA, permitindo a retomada de atividades di&aacute;rias, quando necess&aacute;rio (Brasil, 2010).</font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"> Esta pesquisa tamb&eacute;m investigou a frequ&ecirc;ncia do uso de drogas injet&aacute;veis para uso                                                                         n&atilde;o m&eacute;dico. Os resultados informam que dois estudantes (0,9%) referiram o consumo nos &uacute;ltimos tr&ecirc;s meses e 0,4% informou o mesmo, mas n&atilde;o nos &uacute;ltimos tr&ecirc;s meses. Preval&ecirc;ncia                                                                         semelhante ao uso na vida dessa subst&acirc;ncia foi encontrada por Portugal et al. (2008) que                                                                         relataram que 1,4% dos estudantes de farm&aacute;cia de uma universidade p&uacute;blica da regi&atilde;o sudeste                                                                       do pa&iacute;s alegaram terem feito neste mesmo per&iacute;odo.</font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"> Os resultados encontrados apontam para as baixas frequ&ecirc;ncias para forte desejo ou                                                                           urg&ecirc;ncia de consumir &aacute;lcool e outras drogas, bem como para &agrave;s consequ&ecirc;ncias negativas e                                                                           abandono de atividades habituais. Baixas frequ&ecirc;ncias tamb&eacute;m foram encontradas relativas &agrave;   preocupa&ccedil;&atilde;o de pessoas pr&oacute;ximas com o uso de drogas pelos acad&ecirc;micos e a tentativa de                                                                           controle, diminui&ccedil;&atilde;o e cessa&ccedil;&atilde;o por parte do pesquisado a este consumo e o uso de drogas                                                                           injet&aacute;veis. As implica&ccedil;&otilde;es destes achados ser&atilde;o comentadas na se&ccedil;&atilde;o a seguir.                                                                         </font></p>     <p>&nbsp;</p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="3"><b>CONCLUS&Atilde;O</b>  </font></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Os resultados encontrados mostraram baixo consumo de bebidas alco&oacute;licas, embora                                                                                 tenha sido a subst&acirc;ncia mais consumida durante a vida e nos &uacute;ltimos tr&ecirc;s meses pelos                                                                                 estudantes pesquisados. Os dados obtidos n&atilde;o surpreenderam em virtude da vincula&ccedil;&atilde;o                                                                                 midi&aacute;tica, da aceita&ccedil;&atilde;o social dessa subst&acirc;ncia e de sua disponibiliza&ccedil;&atilde;o no territ&oacute;rio do                                                                                 campus investigado. Por outro lado, em raz&atilde;o da crescente preocupa&ccedil;&atilde;o da institui&ccedil;&atilde;o                                                                                 pesquisada com o tema, esperavam-se frequ&ecirc;ncias mais altas de consumo de todas as drogas                                                                                 abarcadas pelo estudo. Al&eacute;m disso, h&aacute; registros de alertas emitidos pelos professores da                                                                                 institui&ccedil;&atilde;o quanto ao uso vis&iacute;vel de &bdquo;subst&acirc;ncias proibidas" no entorno dos pr&eacute;dios que                                                                                 abrigam as salas de aula, situa&ccedil;&atilde;o que os levavam a se posicionarem a favor de que o assunto fosse francamente debatido, alegando que a universidade pesquisada por muito tempo                                                                                 negligenciou essa discuss&atilde;o.                                                                               </font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Faz-se necess&aacute;rio ressaltar algumas quest&otilde;es diante dos dados que indicam o &aacute;lcool                                                                                   como a subst&acirc;ncia mais consumida pelos pesquisados. Como ilustrado no decorrer do texto, a                                                                                   ingest&atilde;o de bebidas alco&oacute;licas est&aacute; relacionada &agrave; ampla gama de problemas biopsicossociais.                                                                                   Os impactos desse consumo acarretam preju&iacute;zos em todas as esferas sociais, como problemas                                                                                   de sa&uacute;de f&iacute;sica e mental, maior risco de se envolverem em situa&ccedil;&otilde;es de dire&ccedil;&atilde;o perigosa e em                                                                                   epis&oacute;dios de viol&ecirc;ncia tanto como v&iacute;tima quanto como autor, al&eacute;m de maior incid&ecirc;ncia de                                                                                   problemas com a lei. Portanto, esse consumo demanda m&uacute;ltiplas interven&ccedil;&otilde;es em diferentes   &acirc;mbitos, j&aacute; que a popula&ccedil;&atilde;o pesquisada pode estar mais propensa a se envolver nesses                                                                                   epis&oacute;dios, diante da constata&ccedil;&atilde;o que essa SPA foi relatada como a mais consumida pelos                                                                                 acad&ecirc;micos da pesquisa.</font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"> &Eacute; v&aacute;lido ressaltar que o ambiente universit&aacute;rio pode propiciar o uso de drogas,                                                                                     especialmente de bebidas alco&oacute;licas, em virtude da disponibiliza&ccedil;&atilde;o dessa subst&acirc;ncia ao redor                                                                                     dos campis das universidades, das festas que promovem o uso de &aacute;lcool (open bar), de                                                                                     vari&aacute;veis sociais e culturais. Nesse sentido, parece haver uma romantiza&ccedil;&atilde;o em rela&ccedil;&atilde;o a                                                                                     entrada na universidade e o uso de drogas, da experimenta&ccedil;&atilde;o de novas viv&ecirc;ncias e de novos                                                                                     estados de consci&ecirc;ncia.                                                                                   </font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">N&atilde;o menos importantes s&atilde;o as consequ&ecirc;ncias que a ingest&atilde;o de bebidas alco&oacute;licas                                                                                       pode exercer na vida acad&ecirc;mica dos jovens pesquisados como o n&atilde;o comparecimento em                                                                                       atividades de cunho acad&ecirc;mico ou, em situa&ccedil;&atilde;o mais grave, priorizar o uso em detrimento da                                                                                       presen&ccedil;a nessas atividades. Esse ponto &eacute; especialmente delicado para os alunos que saem de                                                                                       suas cidades para se graduarem em outros locais que, al&eacute;m de estarem distantes de seu                                                                                       territ&oacute;rio e das rela&ccedil;&otilde;es nele estabelecidas, pode haver o incremento dos gastos financeiros                                                                                     oriundo do maior tempo gasto na gradua&ccedil;&atilde;o ou mesmo no pr&oacute;prio consumo de &aacute;lcool.</font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"> A respeito do debate do tema dentro do contexto da institui&ccedil;&atilde;o participante, pode-se                                                                                          dizer que os resultados obtidos pela aplica&ccedil;&atilde;o do question&aacute;rio fornecem pistas importantes                                                                                          para essa discuss&atilde;o. Contudo, o instrumento acaba por deixar de abarcar alguns aspectos                                                                                          essenciais nessa discuss&atilde;o, como a quantidade de consumo das SPAs nas situa&ccedil;&otilde;es de uso.                                                                                          Al&eacute;m disso, o instrumento n&atilde;o investiga as formas com que o aluno lida com os problemas                                                                                          resultantes de seu consumo de drogas, bem como os fatores de sua prote&ccedil;&atilde;o. Essas                                                                                          informa&ccedil;&otilde;es auxiliariam na cria&ccedil;&atilde;o de programas de preven&ccedil;&atilde;o.                                                                                     </font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">As quest&otilde;es levantadas merecem melhores investiga&ccedil;&otilde;es, principalmente, se levado                                                                                          em considera&ccedil;&atilde;o que a presente pesquisa foi realizada apenas com estudantes de per&iacute;odo                                                                                          exclusivamente noturno. Assim, os resultados aqui obtidos podem ser representativos apenas                                                                                          para essa popula&ccedil;&atilde;o, n&atilde;o se aplicando de modo geral a outros universit&aacute;rios da institui&ccedil;&atilde;o                                                                                       pesquisada.</font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"> &Eacute; importante salientar a dificuldade de se encontrar na literatura trabalhos com a                                                                                            popula&ccedil;&atilde;o universit&aacute;ria em per&iacute;odo noturno. Alguns estudos abordam o uso de drogas por                                                                                            universit&aacute;rios tanto em per&iacute;odo diurno quanto em per&iacute;odo noturno, por&eacute;m, n&atilde;o apresentam                                                                                            resultados e discuss&atilde;o de forma espec&iacute;fica do uso de drogas entre os estudantes desses cursos,                                                                                            do padr&atilde;o e caracter&iacute;sticas do mesmo, de modo, que h&aacute; uma generaliza&ccedil;&atilde;o sobre o fen&ocirc;meno                                                                                         entre essas duas popula&ccedil;&otilde;es.</font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"> Esta agenda de pesquisa sugerida visa, al&eacute;m de incrementar o manancial de                                                                                              conhecimento sobre o tema, superar as limita&ccedil;&otilde;es metodol&oacute;gicas do presente estudo. Embora                                                                                           seu objetivo geral tenha sido alcan&ccedil;ado (descri&ccedil;&atilde;o do perfil de consumo de uma popula&ccedil;&atilde;o espec&iacute;fica), algumas limita&ccedil;&otilde;es metodol&oacute;gicas devem ser ressaltadas. A primeira delas se                                                                                           refere ao instrumento empregado na coleta dos dados que, como j&aacute; enfatizado, n&atilde;o permite                                                                                           uma investiga&ccedil;&atilde;o que conjugue vari&aacute;veis psicol&oacute;gicas outras (bem-estar, por exemplo) em                                                                                           uma rela&ccedil;&atilde;o de anteced&ecirc;ncia ou consequ&ecirc;ncia com o perfil identificado. O instrumento apenas                                                                                           indica a frequ&ecirc;ncia dos diversos consumos e n&atilde;o identifica a variabilidade desse consumo em                                                                                           cada um de seus t&oacute;picos. As respostas dos participantes geram, apenas, vari&aacute;veis nominais, o                                                                                           que inviabiliza tratamentos estat&iacute;sticos mais sofisticados. A segunda limita&ccedil;&atilde;o metodol&oacute;gica                                                                                           do estudo repousa no delineamento de pesquisa. A amostra, volunt&aacute;ria ou de conveni&ecirc;ncia,                                                                                           como foi o caso, n&atilde;o se mostrou adequada para uma investiga&ccedil;&atilde;o das rela&ccedil;&otilde;es entre vari&aacute;veis                                                                                           que poderiam se mostrar de interesse em uma pesquisa que, como j&aacute; mencionado, tivesse                                                                                           interesse em investigar os perfis de consumo, ou do pr&oacute;prio consumidor, com condi&ccedil;&otilde;es                                                                                           pessoais ou sociais. Neste caso, os autores sugerem que o delineamento fosse do tipo &bdquo;grupo                                                                                           controle" &ndash; composto por indiv&iacute;duos que n&atilde;o consumam qualquer tipo de droga &ndash; e "grupo                                                                                           experimental" &ndash; composto por indiv&iacute;duos que consumam. As dificuldades deste tipo de                                                                                           delineamento s&atilde;o &oacute;bvias, mas, com certeza, trariam resultados mais instigantes. A terceira                                                                                           limita&ccedil;&atilde;o parece estar nas condi&ccedil;&otilde;es de aplica&ccedil;&atilde;o do instrumento. Os question&aacute;rios foram                                                                                           respondidos em sala de aula onde, em muitos casos, os professores permaneciam em sala                                                                                           durante sua aplica&ccedil;&atilde;o. Al&eacute;m disso, esse ambiente pode ter colaborado para a sensa&ccedil;&atilde;o de                                                                                           obriga&ccedil;&atilde;o em responder a pesquisa. Foi comum falas dos professores em rela&ccedil;&atilde;o da grande                                                                                           import&acirc;ncia da participa&ccedil;&atilde;o de todos os alunos. Isso pode ter acarretado respostas                                                                                           displicentes, respostas socialmente aceitas ou ainda o receio por parte do aluno em que sua                                                                                           negativa seja encarada pelos colegas, pesquisadores e professores como ind&iacute;cio de uso pesado                                                                                           das subst&acirc;ncias pesquisadas. </font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">&Eacute; v&aacute;lido salientar que, mesmo com as baixas frequ&ecirc;ncias encontradas, &eacute; necess&aacute;ria a fomenta&ccedil;&atilde;o de pol&iacute;ticas e programas por parte da universidade que tratem de forma aberta sobre o tema, pautada pelo debate. E para que ocorra o desenvolvimento dessas a&ccedil;&otilde;es de preven&ccedil;&atilde;o e atua&ccedil;&atilde;o direta no problema, &eacute; necess&aacute;rio a atua&ccedil;&atilde;o dos diferentes atores implicados no processo, como a gest&atilde;o da universidade, estudantes, docentes, funcion&aacute;rios e comunidade. A participa&ccedil;&atilde;o desses atores d&aacute; legitimidade e efetividade ao processo.</font></p>     <p>&nbsp;</p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="3"><b>Refer&ecirc;ncias</b></font></p>     <!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Andrade, A. G, Queiroz, S., Villaboim, R. C. M., C&eacute;sar, C. L. G., Alves, M. C. G. P., &amp; Bassit, A. Z. (1997). Uso de &aacute;lcool e drogas entre alunos da gradua&ccedil;&atilde;o da Universidade de S&atilde;o Paulo. 1996.<i> Revista Brasileira de Psiquiatria</i>; 19(2), 53-59.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=4228839&pid=S2175-2591201500020000600001&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></font></p>     <!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"> Botti, C. L., Lima, A. F. D., &amp; Sim&otilde;es, W. M. B. (2010). Uso de subst&acirc;ncias psicoativas entre acad&ecirc;micos de enfermagem da Universidade Cat&oacute;lica de Minas Gerais. <i>Revista Eletr&ocirc;nica Sa&uacute;de Mental &Aacute;lcool e Drogas</i>, 6(1), 1-13. Recuperado em 26 de maio de 2016, de http://pepsic.bvsalud.org/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S1806- 69762010000100013&amp;lng=pt&amp;tlng=pt Brasil (2003).    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=4228841&pid=S2175-2591201500020000600002&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --> </font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Minist&eacute;rio da Sa&uacute;de. Secretaria Executiva. Coordena&ccedil;&atilde;o Nacional de DST/Aids. <i>A Pol&iacute;tica do Minist&eacute;rio da Sa&uacute;de para aten&ccedil;&atilde;o integral a usu&aacute;rios de &aacute;lcool e outras drogas </i>/ Minist&eacute;rio da Sa&uacute;de, Secretaria Executiva, Coordena&ccedil;&atilde;o Nacional de DST e Aids. &ndash; Bras&iacute;lia: Minist&eacute;rio da Sa&uacute;de (60p.). </font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Brasil (2010). Presid&ecirc;ncia da Rep&uacute;blica. Secretaria Nacional de Pol&iacute;ticas sobre Drogas. <i>I Levantamento Nacional sobre o Uso de &Aacute;lcool, Tabaco e Outras Drogas entre Universit&aacute;rios das 27 Capitais Brasileiras / Secretaria Nacional de Pol&iacute;ticas sobre Drogas</i>; GREA/IPQHC/ FMUSP. In: Org. Arthur Guerra de Andrade, Paulina do Carmo Arruda Vieira Duarte, L&uacute;cio Garcia de Oliveira. &ndash; Bras&iacute;lia: SENAD (284 p.). </font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Brasil (2012). Minist&eacute;rio da Sa&uacute;de. Secretaria de Aten&ccedil;&atilde;o &agrave; Sa&uacute;de. Departamento de Aten&ccedil;&atilde;o B&aacute;sica. <i>Manual sobre o cuidado &agrave; sa&uacute;de junto a popula&ccedil;&atilde;o em situa&ccedil;&atilde;o de rua / Minist&eacute;rio da Sa&uacute;de.</i> Secretaria de Aten&ccedil;&atilde;o &agrave; Sa&uacute;de. Departamento de Aten&ccedil;&atilde;o B&aacute;sica. &ndash; Bras&iacute;lia: Minist&eacute;rio da Sa&uacute;de (98 p).</font></p>     <!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"> Carlini-Cotrim, B. (1989). <i>O uso de drogas psicotr&oacute;picas por estudantes do primeiro e segundo graus da rede estadual, em dez capitais brasileiras. In Consumo de drogas psicotr&oacute;picas no Brasil, em 1987</i>. Centro de Documenta&ccedil;&atilde;o do Minist&eacute;rio da Sa&uacute;de, 84-89.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=4228846&pid=S2175-2591201500020000600006&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --> </font></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Carlini, E. L. A., Galdur&oacute;z, J. C., Noto, A. R, Carlini, C. M., Oliveira, L. G., Nappo, S. A. et al. (2007).<i> II Levantamento Domiciliar sobre o uso de Drogas Psicotr&oacute;picas no Brasil: estudo envolvendo as 108 maiores cidades do pa&iacute;s &ndash; 2005</i>. S&atilde;o Paulo: CEBRID&ndash; Centro Brasileiro de Informa&ccedil;&otilde;es sobre Drogas Psicotr&oacute;picas, Departamento de Psicobiologia, UNIFESP &ndash; Universidade Federal de S&atilde;o Paulo, 468 p.</font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"> Carlini, E. A., Galdur&oacute;z J. C. F., Noto A. R., &amp; Nappo S. A. (2002).<i> I Levantamento domiciliar sobre o uso de drogas psicotr&oacute;picas no Brasil: estudo envolvendo as 107 maiores cidades do pa&iacute;s - 2001. </i>S&atilde;o Paulo: Centro Brasileiro de Informa&ccedil;&otilde;es sobre Drogas Psicotr&oacute;picas &ndash; CEBRID: Universidade Federal de S&atilde;o Paulo. </font></p>     <!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Carvalho, A. M. P., Cunningham, J. Strike, C., Brands, B., &amp; Wright, M. G. M. (2009). Normas percebidas por estudantes universit&aacute;rios de tr&ecirc;s carreiras, da &aacute;rea da sa&uacute;de, sobre o uso de drogas entre seus pares. <i>Revista Latino-americana de Enfermagem</i>, 17 (Esp.), 900- 906. Recuperado em 20 de maio de 2015.<a href="http://producao.usp.br/handle/BDPI/3181 " target="_blank">http://producao.usp.br/handle/BDPI/3181 </a></font>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=4228850&pid=S2175-2591201500020000600009&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Castro, I. de S., &amp; Farinha, M. G. (2016). Consumo alc&oacute;olico entre universit&aacute;rios de uma universidade p&uacute;blica mineira. Manuscrito submetido para publica&ccedil;&atilde;o.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=4228851&pid=S2175-2591201500020000600010&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --> Dalgalarrondo, P. (2008). S&iacute;ndromes relacionadas a subst&acirc;ncias psicoativas. In Dalgalarrondo, P. (Org). <i>Psicopatologia e semiologia dos transtornos mentais</i> (2&ordf; ed.). (PP. 344-351) Porto Alegre: Artmed.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=4228852&pid=S2175-2591201500020000600011&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --> </font></p>     <!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">D&eacute;a, H. R. F. D., Santos, E. N., Itakura, E., &amp; Olic, T. B. (2004). A Inser&ccedil;&atilde;o do Psic&oacute;logo no Trabalho de Preven&ccedil;&atilde;o ao Abuso de &Aacute;lcool e Outras Drogas. <i>Psicologia Ci&ecirc;ncia e Profiss&atilde;o</i>, 24(1), 108-115. Recuperado em 25 de maio de 2015, de <a href="http://www.scielo.br/pdf/pcp/v24n1/v24n1a12.pdf" target="_blank">http://www.scielo.br/pdf/pcp/v24n1/v24n1a12.pdf</a></font>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=4228854&pid=S2175-2591201500020000600012&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"> Departament de Sanitat i Seguretat Social (1990). <i>Enquesta de tabaquisme en els col. lectius exemplars de l"&agrave;mbit sanitari (metges, farmac&eacute;utics i infermeres)</i>. Barcelona: Generalitat de Catalunya.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=4228855&pid=S2175-2591201500020000600013&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"> Dias, A. A., Concei&ccedil;&atilde;o, A. S., &amp; Hollais, A. W. (2014). Levantamento domiciliar sobre o uso de subst&acirc;ncias psicotr&oacute;picas il&iacute;citas entre estudantes de uma universidade do Alto Tiet&ecirc;. <i>Revista Sa&uacute;de e Pesquisa</i>, 7(3), 465-476. Recuperado em 15 de maio de 2015, de <a href="http://periodicos.unicesumar.edu.br/index.php/saudpesq/article/viewFile/3818/2499 " target="_blank">http://periodicos.unicesumar.edu.br/index.php/saudpesq/article/viewFile/3818/2499 </a></font></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Eckschmidt, F., Andrade, A. G., &amp; Oliveira, L. G. (2013). Compara&ccedil;&atilde;o do uso de drogas entre universit&aacute;rios brasileiros, norte-americanos e jovens da popula&ccedil;&atilde;o geral brasileira.<i> Jornal Brasileiro de Psiquiatria</i>, 62(3), 199-207. Recuperado em 20 de maio de 2015, de <a href="http://www.scielo.br/pdf/jbpsiq/v62n3/04.pdf" target="_blank">http://www.scielo.br/pdf/jbpsiq/v62n3/04.pdf</a></font>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=4228858&pid=S2175-2591201500020000600015&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Freitas, E. A. M., Mendes, I. D., &amp; Oliveira, L. C. M. (2008). Ingest&atilde;o alco&oacute;lica em v&iacute;timas de causas externas atendidas em um hospital geral universit&aacute;rio. <i>Revista de Sa&uacute;de P&uacute;blica</i>. 42(5), 813-821. <a href="http://dx.doi.org/10.1590/S0034-89102008000500005 " target="_blank">http://dx.doi.org/10.1590/S0034-89102008000500005 </a></font></p>     <!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Gouveia, J. P., Ramalheira, C., Robalo, M. T., Borges, J. C., &amp; Rocha-Almeida, J. (1996). <i>Invent&aacute;rio de expectativas e cren&ccedil;as pessoais acerca do &aacute;lcool (IECPA)</i> (Vers&atilde;o brasileira). S&atilde;o Paulo: Casa do Psic&oacute;logo.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=4228860&pid=S2175-2591201500020000600017&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></font></p>     <!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"> Ham, L. S., &amp; Hope, D. A. (2003). College students and problem&aacute;tica drinking: A review of the literature. <i>Clinical Psychology Review</i>, 23, 719-759. Recuperado em 15 de maio de 2</font><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">015,                                   de                                   http://my.ilstu.edu/~dfgrayb/Personal/College%20Students%20and%20Problematic%20Drink                                   ing.pdf                                                                                           </font>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=4228862&pid=S2175-2591201500020000600018&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Henrique, I. F. S., Micheli, D., Lacerda, R. B., &amp; Formigoni, M. L. O. (2004). Valida&ccedil;&atilde;o da                                   vers&atilde;o brasileira do teste de triagem do envolvimento com &aacute;lcool, cigarro e outras subst&acirc;ncias                                   (ASSIST).<i> Revista da Associa&ccedil;&atilde;o M&eacute;dica Brasileira</i>, 50(2), 199-206.                                   http://dx.doi.org/10.1590/S0104-42302004000200039 </font>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=4228863&pid=S2175-2591201500020000600019&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Hingson, R. W., Heeren, T., Zakocs, R. C., Kopstein, A., &amp; Wechsler, A. H. (2002).                                     Magnitude of alcohol related mortality and morbidity among U.S. College students ages 18-                                     24. <i>J Stud Alcohol</i>, 63, 136-144.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=4228864&pid=S2175-2591201500020000600020&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --> </font></p>     <!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Kerr-Corr&ecirc;a, F., Andrade, A. G., Bassit, A. Z., &amp; Boccuto, M. N. V. F. (1999). Uso de &aacute;lcool                                       e drogas por estudantes de medicina da Unesp. <i>Revista Brasileira de Psiquiatria</i>, 21(2), 95-                                       100.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=4228866&pid=S2175-2591201500020000600021&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --> </font></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Laranjeira, R. (2003). <i>Usu&aacute;rios de subst&acirc;ncias psicoativas: abordagem, diagn&oacute;stico e                                         tratamento </i>(2&ordf; ed.) S&atilde;o Paulo: Conselho Regional de Medicina do Estado de S&atilde;o Paulo/                                         Associa&ccedil;&atilde;o M&eacute;dica Brasileira.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=4228868&pid=S2175-2591201500020000600022&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --> </font></p>     <!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Medeiros, S. B., Rediess, S. V., Hauck, N., Martins, M. I. M., &amp; Mazoni, C. G. (2012).                                           Preval&ecirc;ncia do uso de drogas entre acad&ecirc;micos de uma universidade particular do sul do                                           Brasil. <i>Revista Aletheia</i>, 39(38), 81-93. Recuperado em 26 de julho de 2015, de                                           http://pepsic.bvsalud.org/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S1413-                                           03942012000200007&amp;lng=pt&amp;tlng=pt </font>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=4228870&pid=S2175-2591201500020000600023&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Meloni, N., &amp; Laranjeira, R. (2004). Custo social e de sa&uacute;de do consumo do &aacute;lcool. <i>Revista Brasileira de Psiquiatria</i>, 26(1), 7-10. <a href="http://dx.doi.org/10.1590/S1516-44462004000500003 " target="_blank">http://dx.doi.org/10.1590/S1516-44462004000500003 </a></font></p>     <!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Mena, F. (2004). 25% dos jovens da elite bebem em excesso.<i> Jornal Folha de S&atilde;o Paulo</i>, 13                                               jun. Caderno 1.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=4228872&pid=S2175-2591201500020000600025&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --> </font></p>     <!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">M&eacute;ndez, E. B. (1999). <i>Uma vers&atilde;o brasileira do AUDIT (Alcohol Use Disorders Identification Test)</i>. (Disserta&ccedil;&atilde;o de Mestrado). Universidade Federal de Pelotas, Pelotas.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=4228874&pid=S2175-2591201500020000600026&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></font></p>     <!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"> Mesquita, E. M., Nunes, A. J., &amp; Cohen, C. (2008). Avalia&ccedil;&atilde;o das atitudes dos estudantes de                                                 medicina frente ao abuso de drogas por colegas do meio acad&ecirc;mico. <i>Revista de Psiquiatria Cl&iacute;nica</i>, 35(1), 8-12. Recuperado em 15 de maio de 2015, de<a href="http://www.scielo.br/pdf/rpc/v35s1/a03v35s1.pdf " target="_blank">http://www.scielo.br/pdf/rpc/v35s1/a03v35s1.pdf </a></font>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=4228876&pid=S2175-2591201500020000600027&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Musse, A. B. (2008). Apologia ao uso e abuso de &aacute;lcool entre universit&aacute;rios: uma an&aacute;lise de                                                   cartazes de propaganda de festas universit&aacute;rias. <i>Revista Eletr&ocirc;nica Sa&uacute;de Mental &Aacute;lcool e                                                   Drogas</i>, Ribeir&atilde;o Preto, 4(1), 1-10. doi:http://dx.doi.org/10.11606/issn.1806-6976.v4i1p01-13 </font>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=4228877&pid=S2175-2591201500020000600028&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Natividade, J. C., Aguirre, A. R., Bizarro, L., &amp; Hutz, C., S (2012). Fatores de personalidade                                                     como preditores do consumo de &aacute;lcool por estudantes universit&aacute;rios. <i>Cadernos de Sa&uacute;de                                                     P&uacute;blica</i>, Rio de Janeiro, 28(6), 1091-1100. Recuperado em 13 de maio de 2015, de <a href="http://www.scielosp.org/pdf/csp/v28n6/08.pdf" target="_blank"> http://www.scielosp.org/pdf/csp/v28n6/08.pdf</a></font>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=4228878&pid=S2175-2591201500020000600029&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"> Nunes, J. M., Campolina, L. R., Vieira, M. A., &amp; Caldeira, A. P. (2012). Consumo de bebidas                                                       alco&oacute;licas e pr&aacute;tica do binge drinking entre acad&ecirc;micos da &aacute;rea da sa&uacute;de. <i>Revista de                                                       Psiquiatria Cl&iacute;nica</i>, 39(3), 94-99.<a href="http://dx.doi.org/10.1590/S0101-60832012000300005" target="_blank"> http://dx.doi.org/10.1590/S0101-60832012000300005</a></font>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=4228879&pid=S2175-2591201500020000600030&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Organiza&ccedil;&atilde;o Mundial da Sa&uacute;de &#091;OMS&#093;. (1993). <i>Classifica&ccedil;&atilde;o de transtornos mentais e de                                                         comportamento da CID-10: descri&ccedil;&otilde;es cl&iacute;nicas e diretrizes diagn&oacute;sticas.</i> Porto Alegre: Artes                                                         M&eacute;dicas.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=4228880&pid=S2175-2591201500020000600031&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --> </font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Organiza&ccedil;&atilde;o Mundial Pan-Americana de Sa&uacute;de &#091;OPAS&#093;. (2013). <i>Seguran&ccedil;a de pedestres:   Manual de seguran&ccedil;a vi&aacute;ria para gestores e profissionais de sa&uacute;de</i>. Bras&iacute;lia, DF: </font></p>     <!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">OPAS.                                                           Paduani, G. F., Barbosa, G. A., Morais, J. C. R., Pereira, J. C. P., Almeida, M. F., Prado, M.                                                           M., et al. (2008). Consumo de &aacute;lcool e fumo entre os estudantes da faculdade de Medicina da                                                           Universidade Federal de Uberl&acirc;ndia. <i>Revista Brasileira de Educa&ccedil;&atilde;o M&eacute;dica</i>, 32(1), 67-75. http://dx.doi.org/10.1590/S0100-</font>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=4228883&pid=S2175-2591201500020000600033&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"> Papalia, D. E., Olds, S. W., &amp; Feldman, R. D. (2006). <i>Desenvolvimento F&iacute;sico e Cognitivo no                                                             Jovem Adulto. Desenvolvimento Humano</i> (8&ordf; ed.). Porto Alegre: Artmed.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=4228884&pid=S2175-2591201500020000600034&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --> </font></p>     <!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Pedrosa, A. A. S., Camacho, L. A. B., &amp; Passos, S. R. L. (2011). Consumo de &aacute;lcool entre                                                               estudantes universit&aacute;rios. <i>Cadernos de Sa&uacute;de P&uacute;blica</i>, 27(8), 1611-1621. <a href="http://dx.doi.org/10.1590/S0102-311X2011000800016 " target="_blank">http://dx.doi.org/10.1590/S0102-311X2011000800016 </a></font>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=4228886&pid=S2175-2591201500020000600035&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Pereira, D. S., Souza, R. S., Buaiz, V., &amp; Siqueira, M., M. (2008). Uso de subst&acirc;ncias                                                                 psicoativas entre universit&aacute;rios de medicina da Universidade Federal do Esp&iacute;rito Santo. <i>Jornal Brasileiro de Psiquiatria</i>, 57(3), 188-195. <a href="http://dx.doi.org/10.1590/S0047- 20852008000300006" target="_blank">http://dx.doi.org/10.1590/S0047- 20852008000300006</a></font></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"> Peuker, A. C., Foga&ccedil;a, J., &amp; Bizarro, L. (2006). Expectativas e beber problem&aacute;tico entre                                                                   universit&aacute;rios. <i>Psicologia: Teoria e Pesquisa</i>, 22(2), 193-200.<a href="http://dx.doi.org/10.1590/S0102-37722006000200009" target="_blank">http://dx.doi.org/10.1590/S0102-37722006000200009</a></font>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=4228888&pid=S2175-2591201500020000600037&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"> Picolotto, E, Libardoni, L. F. C., Migott, A. M. B., &amp; Geib, L. T. C. (2010). Preval&ecirc;ncia e                                                                     fatores associados com o consumo de subst&acirc;ncias psicoativas por acad&ecirc;micos de enfermagem da Universidade de Passo Fundo. <i>Ci&ecirc;ncia e Sa&uacute;de Coletiva</i>, 15(3), 645-654.<a href="http://dx.doi.org/10.1590/S1413-81232010000300006" target="_blank"> http://dx.doi.org/10.1590/S1413-81232010000300006</a></font></p>     <!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"> Portugal, F. B., Souza, R. S., &amp; Siqueira, M. M. (2008). Uso de drogas por estudantes de                                                                       farm&aacute;cia da Universidade Federal do Esp&iacute;rito Santo. <i>Jornal Brasileiro de Psiquiatria</i>, 57(2), 127-132. <a href="http://dx.doi:10.1590/S0047-20852008000200008" target="_blank">http://dx.doi:10.1590/S0047-20852008000200008</a></font>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=4228890&pid=S2175-2591201500020000600039&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"> Rehm, J., Room, R., Grahan, K., Monteiro, M., Gmel, G., &amp; Sempos, C. T. (2003). The                                                                         relationship of average volume of alcohol cosumption and pattern of drinking to burden of dissease: an overview. <i>Addiction</i> 98:1209-1228. Recuperado em 15 de maio de 2015, de<a href="http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12930209" target="_blank"> http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12930209</a></font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"> Santos, M. V. F., Pereira, D. S., &amp; Siqueira, M. M. (2013). Uso de &aacute;lcool e tabaco entre                                                                           estudantes de psicologia da Universidade Federal do Esp&iacute;rito Santo. <i>Jornal Brasileiro de Psiquiatria</i>, 62(1), 22-30. <a href="https://dx.doi.org/10.1590/S0047-20852013000100004 " target="_blank">https://dx.doi.org/10.1590/S0047-20852013000100004 </a></font></p>     <!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Smart, R. G., Anumonye, A., Navaratnam, V., Johnston, L., D., Khant, U., Poshyachinda, V.,                                                                             et al. (1980). <i>A methodology for students drug-use surveys.</i> Geneva: World Healh                                                                             Organization.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=4228893&pid=S2175-2591201500020000600042&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --> </font></p>     <!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Teixeira, R. F., Souza, R. S., Buaiz, V., &amp; Siqueira, M. M. (2010). Uso de subst&acirc;ncias                                                                               psicoativas entre estudantes de odontologia da Universidade Federal do Esp&iacute;rito Santo.                                                                               <i>Ci&ecirc;ncia &amp; Sa&uacute;de Coletiva,</i> 15(3), 655-662. http://dx.doi.org/10.1590/S1413- 81232010000300007 </font>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=4228895&pid=S2175-2591201500020000600043&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Tockus, D., &amp; Gon&ccedil;alves, P. S. (2008). Detec&ccedil;&atilde;o de drogas de abuso por estudantes de                                                                                 medicina de uma universidade privada.<i> Jornal Brasileiro de Psiquiatria</i>, Curitiba, 57(3), 184- 187. <a href="http://dx.doi.org/10.1590/S0047-20852008000300005" target="_blank">http://dx.doi.org/10.1590/S0047-20852008000300005</a></font>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=4228896&pid=S2175-2591201500020000600044&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"> Vieira, N. R. S., &amp; Farinha, M. G. (2016). <i>Consumo de bebidas alco&oacute;licas entre universit&aacute;rios. Manuscrito submetido para publica&ccedil;&atilde;o</i>.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=4228897&pid=S2175-2591201500020000600045&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></font></p>     <!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"> Wagner, G. A., Stempliuk, V. A., Zilberman, M. L., Barroso, L. P., &amp; Andrade, A. G. (2007).                                                                                     Uso de &aacute;lcool e drogas entre estudantes universit&aacute;rios: diferen&ccedil;a entre os g&ecirc;neros. <i>Revista                                                                                     Brasileira de Psiquiatria</i>, 29(2), 123-129. http://dx.doi.org/10.1590/S1516-                                                                                     44462006005000033 </font>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=4228899&pid=S2175-2591201500020000600046&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">World Healh Organization &#091;WHO&#093;. (2002). <i>Working Group. The alcohol, Smoking and                                                                                       substance Involvement Screening Test (ASSIST): development, reliability and feasibility</i>. pp.                                                                                       1183-1194.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=4228900&pid=S2175-2591201500020000600047&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --> </font></p>     <p>&nbsp;</p>     <p><b><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="3"> Nota sobre as autoras</font></b></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"> <b>Let&iacute;cia Maria Rosa Lima.</b> Universidade Federal de Uberl&acirc;ndia (UFU). E-mail:<a href="mailto:leticiamrlima@hotmail.com">leticiamrlima@hotmail.com</a></font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"><b>Sin&eacute;sio J&uacute;nior Gomide.</b> Universidade Federal de Uberl&acirc;ndia (UFU). E-mail:     <a href="mailto:sinesiogomide@uol.com.br">sinesiogomide@uol.com.br</a></font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"><b>Marciana Gon&ccedil;alves Farinha. </b>Universidade Federal de Uberl&acirc;ndia (UFU). E-mail:       <a href="mailto:mgfarinha@hotmail.com">mgfarinha@hotmail.com</a>  </font></p>     <p>&nbsp;</p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Recebido em: 24/05/2016    <br> Aprovado em: 05/08/2016</font></p>      ]]></body>
<back>
<ref-list>
<ref id="B1">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Andrade]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. G]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Queiroz]]></surname>
<given-names><![CDATA[S.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Villaboim]]></surname>
<given-names><![CDATA[R. C. M.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[César]]></surname>
<given-names><![CDATA[C. L. G.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Alves]]></surname>
<given-names><![CDATA[M. C. G. P.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Bassit]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. Z.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[Uso de álcool e drogas entre alunos da graduação da Universidade de São Paulo. 1996]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Brasileira de Psiquiatria]]></source>
<year>1997</year>
<volume>19</volume>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
<page-range>53-59</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B2">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Botti]]></surname>
<given-names><![CDATA[C. L.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Lima]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. F. D.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Simões]]></surname>
<given-names><![CDATA[W. M. B.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[Uso de substâncias psicoativas entre acadêmicos de enfermagem da Universidade Católica de Minas Gerais]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Eletrônica Saúde Mental Álcool e Drogas]]></source>
<year>2010</year>
<volume>6</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>1-13</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B3">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>Ministério da Saúde. Secretaria Executiva. Coordenação Nacional de DST/Aids</collab>
<source><![CDATA[A Política do Ministério da Saúde para atenção integral a usuários de álcool e outras drogas / Ministério da Saúde, Secretaria Executiva, Coordenação Nacional de DST e Aids]]></source>
<year></year>
<page-range>60</page-range><publisher-loc><![CDATA[Brasília ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Ministério da Saúde]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B4">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>Brasil</collab>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[Presidência da República. Secretaria Nacional de Políticas sobre Drogas. I Levantamento Nacional sobre o Uso de Álcool, Tabaco e Outras Drogas entre Universitários das 27 Capitais Brasileiras / Secretaria Nacional de Políticas sobre Drogas; GREA/IPQHC/ FMUSP]]></article-title>
<source><![CDATA[Arthur Guerra de Andrade, Paulina do Carmo Arruda Vieira Duarte, Lúcio Garcia de Oliveira]]></source>
<year>2010</year>
<page-range>284</page-range><publisher-loc><![CDATA[Brasília ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[SENAD]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B5">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>Brasil</collab>
<source><![CDATA[Ministério da Saúde. Secretaria de Atenção à Saúde. Departamento de Atenção Básica. Manual sobre o cuidado à saúde junto a população em situação de rua / Ministério da Saúde. Secretaria de Atenção à Saúde. Departamento de Atenção Básica.]]></source>
<year>2012</year>
<page-range>98</page-range><publisher-loc><![CDATA[Brasília ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Ministério da Saúde]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B6">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Carlini-Cotrim]]></surname>
<given-names><![CDATA[B.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[O uso de drogas psicotrópicas por estudantes do primeiro e segundo graus da rede estadual, em dez capitais brasileiras]]></article-title>
<source><![CDATA[Consumo de drogas psicotrópicas no Brasil, em 1987.]]></source>
<year>1989</year>
<page-range>84-89</page-range><publisher-name><![CDATA[Centro de Documentação do Ministério da Saúde]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B7">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Carlini]]></surname>
<given-names><![CDATA[E. L. A.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Galduróz]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. C.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Noto]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. R]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Carlini]]></surname>
<given-names><![CDATA[C. M.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Oliveira]]></surname>
<given-names><![CDATA[L. G.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Nappo]]></surname>
<given-names><![CDATA[S. A.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[II Levantamento Domiciliar sobre o uso de Drogas Psicotrópicas no Brasil: estudo envolvendo as 108 maiores cidades do país - 2005.]]></source>
<year>2007</year>
<page-range>468</page-range><publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[CEBRID- Centro Brasileiro de Informações sobre Drogas Psicotrópicas, Departamento de PsicobiologiaUNIFESP - Universidade Federal de São Paulo]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B8">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Carlini]]></surname>
<given-names><![CDATA[E. A.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Galduróz]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. C. F.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Noto]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. R.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Nappo]]></surname>
<given-names><![CDATA[S. A.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[I Levantamento domiciliar sobre o uso de drogas psicotrópicas no Brasil: estudo envolvendo as 107 maiores cidades do país - 2001. São Paulo: Centro Brasileiro de Informações sobre Drogas Psicotrópicas]]></source>
<year>2002</year>
<publisher-name><![CDATA[CEBRIDUniversidade Federal de São Paulo]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B9">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Carvalho]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. M. P.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Cunningham]]></surname>
<given-names><![CDATA[J.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Strike]]></surname>
<given-names><![CDATA[C.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Brands]]></surname>
<given-names><![CDATA[B.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Wright]]></surname>
<given-names><![CDATA[M. G. M.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[Normas percebidas por estudantes universitários de três carreiras, da área da saúde, sobre o uso de drogas entre seus pares.]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Latino-americana de Enfermagem]]></source>
<year>2009</year>
<volume>17</volume>
<numero>Esp</numero>
<issue>Esp</issue>
<page-range>900- 906</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B10">
<nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Castro]]></surname>
<given-names><![CDATA[I. de S.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Farinha]]></surname>
<given-names><![CDATA[M. G.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Consumo alcóolico entre universitários de uma universidade pública mineira]]></source>
<year>2016</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B11">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Dalgalarrondo]]></surname>
<given-names><![CDATA[P.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[Síndromes relacionadas a substâncias psicoativas.]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[Dalgalarrondo]]></surname>
<given-names><![CDATA[P.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Psicopatologia e semiologia dos transtornos mentais]]></source>
<year>2008</year>
<edition>2</edition>
<page-range>344-351</page-range><publisher-loc><![CDATA[Porto Alegre ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Artmed]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B12">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Déa]]></surname>
<given-names><![CDATA[H. R. F. D.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Santos]]></surname>
<given-names><![CDATA[E. N.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Itakura]]></surname>
<given-names><![CDATA[E.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Olic]]></surname>
<given-names><![CDATA[T. B.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[A Inserção do Psicólogo no Trabalho de Prevenção ao Abuso de Álcool e Outras Drogas]]></article-title>
<source><![CDATA[Psicologia Ciência e Profissão]]></source>
<year>2004</year>
<volume>24</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>108-115</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B13">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>Departament de Sanitat i Seguretat Social</collab>
<source><![CDATA[Enquesta de tabaquisme en els col. lectius exemplars de l"àmbit sanitari (metges, farmacéutics i infermeres)]]></source>
<year>1990</year>
<publisher-loc><![CDATA[Barcelona ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Generalitat de Catalunya]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B14">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Dias]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. A.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Conceição]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. S.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Hollais]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. W.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[Levantamento domiciliar sobre o uso de substâncias psicotrópicas ilícitas entre estudantes de uma universidade do Alto Tietê]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Saúde e Pesquisa]]></source>
<year>2014</year>
<volume>7</volume>
<numero>3</numero>
<issue>3</issue>
<page-range>465-476</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B15">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Eckschmidt]]></surname>
<given-names><![CDATA[F.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Andrade]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. G]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Oliveira]]></surname>
<given-names><![CDATA[L. G.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[Comparação do uso de drogas entre universitários brasileiros, norte-americanos e jovens da população geral brasileira.]]></article-title>
<source><![CDATA[Jornal Brasileiro de Psiquiatria]]></source>
<year>2013</year>
<volume>62</volume>
<numero>3</numero>
<issue>3</issue>
<page-range>199-207</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B16">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Freitas]]></surname>
<given-names><![CDATA[E. A. M.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Mendes]]></surname>
<given-names><![CDATA[I. D.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Oliveira]]></surname>
<given-names><![CDATA[L. C. M.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[Ingestão alcoólica em vítimas de causas externas atendidas em um hospital geral universitário]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista de Saúde Pública]]></source>
<year>2008</year>
<volume>42</volume>
<numero>5</numero>
<issue>5</issue>
<page-range>813-821</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B17">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Gouveia]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. P.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Ramalheira]]></surname>
<given-names><![CDATA[C.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Robalo]]></surname>
<given-names><![CDATA[M. T.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Borges]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. C.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Rocha-Almeida]]></surname>
<given-names><![CDATA[J.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Inventário de expectativas e crenças pessoais acerca do álcool (IECPA) (Versão brasileira)]]></source>
<year>1996</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Casa do Psicólogo]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B18">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Ham]]></surname>
<given-names><![CDATA[L. S.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Hope]]></surname>
<given-names><![CDATA[D. A.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[College students and problemática drinking: A review of the literature]]></article-title>
<source><![CDATA[Clinical Psychology Review]]></source>
<year>2003</year>
<month>15</month>
<day> d</day>
<volume>23</volume>
<page-range>719-759</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B19">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Henrique]]></surname>
<given-names><![CDATA[I. F. S.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Micheli]]></surname>
<given-names><![CDATA[D.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Lacerda]]></surname>
<given-names><![CDATA[R. B.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Formigoni]]></surname>
<given-names><![CDATA[M. L. O.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[Validação da versão brasileira do teste de triagem do envolvimento com álcool, cigarro e outras substâncias (ASSIST)]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista da Associação Médica Brasileira]]></source>
<year>2004</year>
<volume>50</volume>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
<page-range>199-206</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B20">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Hingson]]></surname>
<given-names><![CDATA[R. W.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Heeren]]></surname>
<given-names><![CDATA[T.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Zakocs]]></surname>
<given-names><![CDATA[R. C.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Kopstein]]></surname>
<given-names><![CDATA[A.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Wechsler]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. H.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Magnitude of alcohol related mortality and morbidity among U.S. College students ages 18- 24.]]></article-title>
<source><![CDATA[J Stud Alcohol]]></source>
<year>2002</year>
<volume>63</volume>
<page-range>136-144</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B21">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Kerr-Corrêa]]></surname>
<given-names><![CDATA[F.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Andrade]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. G]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Bassit]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. Z.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Boccuto]]></surname>
<given-names><![CDATA[M. N. V. F.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[Uso de álcool e drogas por estudantes de medicina da Unesp]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Brasileira de Psiquiatria]]></source>
<year>1999</year>
<volume>21</volume>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
<page-range>95- 100.</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B22">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Laranjeira]]></surname>
<given-names><![CDATA[R.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Usuários de substâncias psicoativas: abordagem, diagnóstico e tratamento]]></source>
<year>2003</year>
<edition>2</edition>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Conselho Regional de Medicina do Estado de São PauloAssociação Médica Brasileira]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B23">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Medeiros]]></surname>
<given-names><![CDATA[S. B.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Rediess]]></surname>
<given-names><![CDATA[S. V.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Hauck]]></surname>
<given-names><![CDATA[N.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Martins]]></surname>
<given-names><![CDATA[M. I. M.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Mazoni]]></surname>
<given-names><![CDATA[C. G.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[Prevalência do uso de drogas entre acadêmicos de uma universidade particular do sul do Brasil]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Aletheia]]></source>
<year>2012</year>
<volume>39</volume>
<numero>38</numero>
<issue>38</issue>
<page-range>81-93</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B24">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Meloni]]></surname>
<given-names><![CDATA[N.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Laranjeira]]></surname>
<given-names><![CDATA[R.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[Custo social e de saúde do consumo do álcool]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Brasileira de Psiquiatria]]></source>
<year>2004</year>
<volume>26</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>7-10</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B25">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Mena]]></surname>
<given-names><![CDATA[F.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[25% dos jovens da elite bebem em excesso]]></article-title>
<source><![CDATA[Jornal Folha de São Paulo]]></source>
<year>2004</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B26">
<nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Méndez]]></surname>
<given-names><![CDATA[E. B.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Uma versão brasileira do AUDIT (Alcohol Use Disorders Identification Test).]]></source>
<year>1999</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B27">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Mesquita]]></surname>
<given-names><![CDATA[E. M.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Nunes]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. J.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Cohen]]></surname>
<given-names><![CDATA[C.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[Avaliação das atitudes dos estudantes de medicina frente ao abuso de drogas por colegas do meio acadêmico]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista de Psiquiatria Clínica]]></source>
<year>2008</year>
<volume>35</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>8-12</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B28">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Musse]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. B.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[Apologia ao uso e abuso de álcool entre universitários: uma análise de cartazes de propaganda de festas universitárias]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Eletrônica Saúde Mental Álcool e Drogas]]></source>
<year>2008</year>
<volume>4</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>1-10</page-range><publisher-loc><![CDATA[Ribeirão Preto ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B29">
<nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Natividade]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. C.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Aguirre]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. R.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Bizarro]]></surname>
<given-names><![CDATA[L.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Hutz]]></surname>
<given-names><![CDATA[S]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[Fatores de personalidade como preditores do consumo de álcool por estudantes universitários]]></article-title>
<source><![CDATA[]]></source>
<year>2012</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B30">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Nunes]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. M.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Campolina]]></surname>
<given-names><![CDATA[L. R.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Vieira]]></surname>
<given-names><![CDATA[M. A.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Caldeira]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. P.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[Consumo de bebidas alcoólicas e prática do binge drinking entre acadêmicos da área da saúde]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista de Psiquiatria Clínica]]></source>
<year>2012</year>
<volume>39</volume>
<numero>3</numero>
<issue>3</issue>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B31">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>Organização Mundial da Saúde</collab>
<source><![CDATA[Classificação de transtornos mentais e de comportamento da CID-10: descrições clínicas e diretrizes diagnósticas]]></source>
<year>1993</year>
<publisher-loc><![CDATA[Porto Alegre ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Artes Médicas]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B32">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>Organização Mundial Pan-Americana de Saúde</collab>
<source><![CDATA[Segurança de pedestres: Manual de segurança viária para gestores e profissionais de saúde]]></source>
<year>2013</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília^eDF DF]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[OPAS]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B33">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Paduani]]></surname>
<given-names><![CDATA[G. F.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Barbosa]]></surname>
<given-names><![CDATA[G. A.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Morais]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. C. R.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Pereira]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. C. P.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Almeida]]></surname>
<given-names><![CDATA[M. F.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Prado]]></surname>
<given-names><![CDATA[M. M.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[Consumo de álcool e fumo entre os estudantes da faculdade de Medicina da Universidade Federal de Uberlândia]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Brasileira de Educação Médica]]></source>
<year>2008</year>
<volume>32</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>67-75</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B34">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Papalia]]></surname>
<given-names><![CDATA[D. E.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Olds]]></surname>
<given-names><![CDATA[S. W.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Feldman]]></surname>
<given-names><![CDATA[R. D.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Desenvolvimento Físico e Cognitivo no Jovem Adulto. Desenvolvimento Humano]]></source>
<year>2006</year>
<edition>8</edition>
<publisher-loc><![CDATA[Porto Alegre ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Artmed]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B35">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Pedrosa]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. A. S.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Camacho]]></surname>
<given-names><![CDATA[L. A. B.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Passos]]></surname>
<given-names><![CDATA[S. R. L.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[Consumo de álcool entre estudantes universitários]]></article-title>
<source><![CDATA[Cadernos de Saúde Pública]]></source>
<year>2011</year>
<volume>27</volume>
<numero>8</numero>
<issue>8</issue>
<page-range>1611-1621</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B36">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Pereira]]></surname>
<given-names><![CDATA[D. S.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Souza]]></surname>
<given-names><![CDATA[R. S.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Buaiz]]></surname>
<given-names><![CDATA[V.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Siqueira]]></surname>
<given-names><![CDATA[M.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[Uso de substâncias psicoativas entre universitários de medicina da Universidade Federal do Espírito Santo]]></article-title>
<source><![CDATA[Jornal Brasileiro de Psiquiatria]]></source>
<year>2008</year>
<volume>57</volume>
<numero>3</numero>
<issue>3</issue>
<page-range>188-195</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B37">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Peuker]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. C.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Fogaça]]></surname>
<given-names><![CDATA[J.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Bizarro]]></surname>
<given-names><![CDATA[L.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[Expectativas e beber problemático entre universitários.]]></article-title>
<source><![CDATA[Psicologia: Teoria e Pesquisa]]></source>
<year>2006</year>
<volume>22</volume>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
<page-range>193-200</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B38">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Picolotto]]></surname>
<given-names><![CDATA[E]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Libardoni]]></surname>
<given-names><![CDATA[L. F. C.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Migott]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. M. B.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Geib]]></surname>
<given-names><![CDATA[L. T. C.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[Prevalência e fatores associados com o consumo de substâncias psicoativas por acadêmicos de enfermagem da Universidade de Passo Fundo]]></article-title>
<source><![CDATA[Ciência e Saúde Coletiva]]></source>
<year>2010</year>
<volume>15</volume>
<numero>3</numero>
<issue>3</issue>
<page-range>645-654</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B39">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Portugal]]></surname>
<given-names><![CDATA[F. B.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Souza]]></surname>
<given-names><![CDATA[R. S.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Siqueira]]></surname>
<given-names><![CDATA[M. M.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[Uso de drogas por estudantes de farmácia da Universidade Federal do Espírito Santo]]></article-title>
<source><![CDATA[Jornal Brasileiro de Psiquiatria]]></source>
<year>2008</year>
<volume>57</volume>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
<page-range>127-132</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B40">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Rehm]]></surname>
<given-names><![CDATA[J.,]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Room]]></surname>
<given-names><![CDATA[R.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Grahan]]></surname>
<given-names><![CDATA[K.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Monteiro]]></surname>
<given-names><![CDATA[M.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Gmel]]></surname>
<given-names><![CDATA[G.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Sempos]]></surname>
<given-names><![CDATA[C. T.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[The relationship of average volume of alcohol cosumption and pattern of drinking to burden of dissease: an overview]]></article-title>
<source><![CDATA[Addiction]]></source>
<year>2003</year>
<volume>98</volume>
<page-range>1209-1228</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B41">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Santos]]></surname>
<given-names><![CDATA[M. V. F.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Pereira]]></surname>
<given-names><![CDATA[D. S.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Siqueira]]></surname>
<given-names><![CDATA[M. M.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[Uso de álcool e tabaco entre estudantes de psicologia da Universidade Federal do Espírito Santo]]></article-title>
<source><![CDATA[Jornal Brasileiro de Psiquiatria]]></source>
<year>2013</year>
<volume>62</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>22-30</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B42">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Smart]]></surname>
<given-names><![CDATA[R. G.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Anumonye]]></surname>
<given-names><![CDATA[A.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Navaratnam]]></surname>
<given-names><![CDATA[V.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Johnston]]></surname>
<given-names><![CDATA[D.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Khant]]></surname>
<given-names><![CDATA[U.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Poshyachinda]]></surname>
<given-names><![CDATA[V.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A methodology for students drug-use surveys]]></source>
<year>1980</year>
<publisher-loc><![CDATA[Geneva ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[World Healh Organization]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B43">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Teixeira]]></surname>
<given-names><![CDATA[R. F.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Souza]]></surname>
<given-names><![CDATA[R. S.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Buaiz]]></surname>
<given-names><![CDATA[V.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Siqueira]]></surname>
<given-names><![CDATA[M. M.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[Uso de substâncias psicoativas entre estudantes de odontologia da Universidade Federal do Espírito Santo.]]></article-title>
<source><![CDATA[Ciência & Saúde Coletiva]]></source>
<year>2010</year>
<volume>15</volume>
<numero>3</numero>
<issue>3</issue>
<page-range>655-662</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B44">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Tockus]]></surname>
<given-names><![CDATA[D.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Gonçalves]]></surname>
<given-names><![CDATA[P. S.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[Detecção de drogas de abuso por estudantes de medicina de uma universidade privada]]></article-title>
<source><![CDATA[Jornal Brasileiro de Psiquiatria,]]></source>
<year>2008</year>
<volume>57</volume>
<numero>3</numero>
<issue>3</issue>
<page-range>184- 187</page-range><publisher-loc><![CDATA[Curitiba ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B45">
<nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Vieira]]></surname>
<given-names><![CDATA[N. R. S.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Farinha]]></surname>
<given-names><![CDATA[M. G.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Consumo de bebidas alcoólicas entre universitários]]></source>
<year>2016</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B46">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Wagner]]></surname>
<given-names><![CDATA[G. A.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Stempliuk]]></surname>
<given-names><![CDATA[V. A.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Zilberman]]></surname>
<given-names><![CDATA[M. L.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Barroso]]></surname>
<given-names><![CDATA[L. P.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Andrade]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. G]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[Uso de álcool e drogas entre estudantes universitários: diferença entre os gêneros]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Brasileira de Psiquiatria]]></source>
<year>2007</year>
<volume>29</volume>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
<page-range>123-129</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B47">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>World Healh Organization</collab>
<source><![CDATA[Working Group. The alcohol, Smoking and substance Involvement Screening Test (ASSIST): development, reliability and feasibility]]></source>
<year>2002</year>
<page-range>1183-1194</page-range></nlm-citation>
</ref>
</ref-list>
</back>
</article>
